مشاوره حقوقي

اعتراض به رای قطعی مشاوره حقوقی

مشاوره حقوقی تلفنی آنلاین

در نظام حقوقی ایران، اعتراض به رای قطعی به طور کلی امکان پذیر نیست. آراء قطعی دادگاه ها، بر اساس اصل حاکمیت قانون و قطعی شدن احکام، غیرقابل خدشه و لازم الاجرا هستند.

با این حال، در برخی موارد استثنایی، می توان به رای قطعی اعتراض کرد. این موارد عبارتند از:

1. اعاده دادرسی:

  • دلایل: اعاده دادرسی زمانی امکان پذیر است که دلایل جدیدی پس از صدور رای قطعی کشف شود که در دادگاه مطرح نشده بوده و می تواند تاثیر قابل توجهی در نتیجه پرونده داشته باشد.
  • مرجع رسیدگی: درخواست اعاده دادرسی باید به دیوان عالی کشور ارائه شود.
  • اثر قبول درخواست: در صورت قبول درخواست اعاده دادرسی، پرونده به شعبه هم عرض در همان دادگاه مرجع صادر کننده رای ارسال می شود و رسیدگی به طور مجدد انجام می گیرد.

2. فرجام خواهی:

  • موارد: فرجام خواهی فقط در مورد آراء قطعی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مالی و حقوقی که مبلغ آنها بیشتر از دو میلیون ریال باشد، امکان پذیر است.
  • مرجع رسیدگی: فرجام خواهی به دیوان عالی کشور ارائه می شود.
  • اثر قبول درخواست: در صورت قبول درخواست فرجام خواهی، پرونده به شعبه هم عرض در دیوان عالی کشور ارسال می شود و رسیدگی به طور مجدد انجام می گیرد.

3. تصحیح اشتباه:

  • موارد: در صورتی که در رای قطعی دادگاه اشتباهی از قبیل محاسبات ریاضی یا نوشتن اشتباه وجود داشته باشد، می توان برای تصحیح آن اقدام کرد.
  • مرجع رسیدگی: درخواست تصحیح اشتباه به همان دادگاهی که رای را صادر کرده است ارائه می شود.
  • اثر قبول درخواست: در صورت قبول درخواست، دادگاه اقدام به تصحیح اشتباه در رای می کند.

موارد عدم امکان اعتراض به رای قطعی:

  • آراء صلحی: آراء صلحی که در دادگاه صلح صادر می شوند قطعی بوده و قابلیت اعتراض ندارند.
  • آراء داوری: آراء داوری نیز در صورت داشتن شرایط صحیح، قطعی بوده و قابلیت اعتراض ندارند.

نکات مهم:

  • مهلت: مهلت اعتراض به رای قطعی در هر کدام از موارد قانونی مختلف است. به عنوان مثال، مهلت اعاده دادرسی دو ماه و دو روز از تاریخ ابلاغ رای قطعی است.
  • ضرورت به وکیل: اعتراض به رای قطعی امری پیچیده است و توصیه می شود که حتماً با یک وکیل مجرب مشورت کنید.

فرجام خواهی در حقوق

فرجام خواهی یکی از طرق اعاده دادرسی در نظام حقوقی ایران است که به موجب آن، ذینفع می‌تواند نسبت به احکام قطعی دادگاه‌ها و مراجع قضایی صالح، به دیوان عالی کشور یا سایر مراجع فرجامی، درخواست رسیدگی مجدد کند.

هدف از فرجام خواهی:

  • احقاق حقوق تضییع شده اشخاص
  • ایجاد وحدت رویه قضایی
  • نظارت بر عملکرد دادگاه‌ها و مراجع قضایی

موارد قابل فرجام:

  • احکام قطعی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، کیفری، ثبتی، احوال شخصیه و سایر دعاوی
  • احکام قطعی دادگاه‌های نظامی در خصوص جرایم غیرنظامی
  • احکام قطعی دادگاه‌های انقلاب در خصوص جرایم غیرسیاسی و غیر امنیتی
  • قرارهای نهایی و قابل فرجام دادگاه‌ها و مراجع قضایی

شرایط فرجام خواهی:

  • ذی‌نفع بودن فرجام خواه
  • قطعی بودن حکم یا قرار مورد فرجام خواهی
  • داشتن مهلت قانونی برای فرجام خواهی
  • رعایت تشریفات قانونی فرجام خواهی

مرجع رسیدگی به فرجام خواهی:

  • دیوان عالی کشور در خصوص احکام و قرارهای دادگاه‌های عمومی و انقلاب، دادگاه‌های نظامی و دادگاه‌های انقلاب
  • سایر مراجع فرجامی که در قوانین خاص پیش‌بینی شده‌اند

رسیدگی در فرجام:

  • رسیدگی در فرجام منحصراً به موارد شکلی و ماهوی حکم یا قرار معترض‌علیه محدود می‌شود.
  • دیوان عالی کشور یا مرجع فرجامی، می‌تواند حکم یا قرار مورد فرجام را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به همان دادگاه یا مرجع صادر کننده حکم یا قرار اعاده کند و یا اینکه خود رأساً مبادرت به صدور حکم یا قرار جدید نماید.

آثار فرجام خواهی:

  • فرجام خواهی مانع اجرای حکم یا قرار مورد فرجام خواهی نمی‌شود، مگر اینکه تأخیر در اجرا ضرر جبران‌ناپذیری به فرجام خواه بزند و یا ذینفع تأمین مناسب ارائه دهد.
  • فرجام خواهی نسبت به احکام و قرارهای تأمینی و احکام و قرارهای راجع به صلاحیت و رد دادرسی پذیرفته نمی‌شود.

قوانین و مقررات مربوط به فرجام خواهی:

  • باب پنجم از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی
  • قانون تشکیل دیوان عالی کشور
  • سایر قوانین و مقررات مربوط به مراجع فرجامی

قوانین و مقررات مربوط به فرجام خواهی در ایران

فرجام خواهی یکی از طرق اعاده دادرسی در نظام حقوقی ایران است که به موجب آن، اشخاص می‌توانند نسبت به آراء قطعی دادگاه‌ها در موارد قانونی، فرجام خواهی نمایند و تقاضای رسیدگی مجدد به پرونده خود را در دیوان عالی کشور داشته باشند.

قوانین و مقررات مربوط به فرجام خواهی در قوانین متعددی از جمله موارد ذیل آمده است:

  • باب پنجم قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی
  • باب هشتم قانون آئین دادرسی کیفری
  • قانون تأسیس دیوان عالی کشور
  • آراء و نظریات رویه قضایی دیوان عالی کشور

شرایط فرجام خواهی:

فرجام خواهی فقط در خصوص آراء قطعی دادگاه‌ها مجاز است. رأی قطعی، رأیی است که دیگر قابل تجدید نظر یا واخواهی نباشد.

همچنین، فرجام خواهی فقط در موارد قانونی امکان‌پذیر است. موارد قانونی فرجام خواهی در مواد ۳۷۲ و ۳۷۳ قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و مواد ۴۷۷ و ۴۷۸ قانون آئین دادرسی کیفری احصاء شده است.

مهلت فرجام خواهی:

مهلت فرجام خواهی در امور مدنی ۲۰ روز و در امور کیفری یک ماه از تاریخ ابلاغ رأی است.

رسیدگی به فرجام خواهی:

رسیدگی به فرجام خواهی در دیوان عالی کشور انجام می‌شود.

دیوان عالی کشور پس از بررسی پرونده و ادعاهای فرجام خواه، یکی از احکام زیر را صادر می‌کند:

  • رأی را تأیید می‌کند: در این صورت، رأی مورد فرجام خواهی قطعی و لازم الاجرا می‌شود.
  • رأی را نقض و پرونده را به مرجع رسیدگی کننده اعاده می‌کند: در این صورت، مرجع رسیدگی کننده موظف است با رعایت نظرات دیوان عالی کشور به پرونده مجدداً رسیدگی کند و رأی جدید صادر کند.
  • رأی را نقض و خود به جای مرجع رسیدگی کننده مبادرت به صدور رأی می‌کند: در این صورت، رأی دیوان عالی کشور قطعی و لازم الاجرا می‌شود.

هزینه فرجام خواهی:

فرجام خواهی در امور مدنی مشمول پرداخت هزینه دادرسی است.

نکات مهم:

  • فرجام خواهی باید توسط وکیل پایه یک دادگستری انجام شود.
  • فرجام خواهی فقط یک بار و در یک مرحله امکان‌پذیر است.
  • در صورت فرجام خواهی از آراء صادره از مراجع موضوعی، ابتدا باید به دیوان عدالت اداری مراجعه کرد و در صورت عدم قبول درخواست، امکان فرجام خواهی به دیوان عالی کشور وجود دارد.

هزینه اعتراض به رای قطعی در دادگاه، به نوع اعتراض و مرجع رسیدگی به آن بستگی دارد.

در ادامه به بررسی هزینه برخی از انواع رایج اعتراضات به رای قطعی در دادگاه‌های ایران می‌پردازیم:

1. واخواهی:

  • موضوع: واخواهی به اعتراض به رای صادر شده توسط دادگاه بدوی در مرجع تجدید نظر (دادگاه تجدید نظر استان) اطلاق می‌شود.
  • هزینه: مطابق ماده 512 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هزینه واخواهی معادل یک دوم هزینه دادرسی مرحله بدوی است.

2. تجدید نظر خواهی:

  • موضوع: تجدید نظر خواهی به اعتراض به رای صادر شده توسط دادگاه تجدید نظر در دیوان عالی کشور اطلاق می‌شود.
  • هزینه: مطابق ماده 513 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هزینه تجدید نظر خواهی معادل یک دوم هزینه دادرسی مرحله تجدید نظر است.

3. فرجام خواهی:

  • موضوع: فرجام خواهی به اعتراض به رای قطعی صادره توسط مراجع قضایی (اعم از دادگاه‌ها و دیوان عالی کشور) در دیوان عالی کشور اطلاق می‌شود.
  • هزینه: مطابق ماده 378 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هزینه فرجام خواهی معادل یک دوم هزینه دادرسی مرحله فرجام است.

4. اعاده دادرسی:

  • موضوع: اعاده دادرسی به درخواست ابطال آراء قطعی در فرض وجود یکی از جهات قانونی مقرر در قانون اطلاق می‌شود.
  • هزینه: مطابق ماده 434 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هزینه اعاده دادرسی معادل یک دوم هزینه دادرسی مرحله بدوی است.

نکات مهم:

  • هزینه دادرسی شامل هزینه‌هایی مانند تمبر مالیاتی، حق‌الزحمه کارشناس، هزینه ابلاغ و سایر هزینه‌های قانونی می‌شود.
  • معافیت از پرداخت هزینه: در برخی موارد، اشخاص می‌توانند با ارائه مدارک و مستندات، از پرداخت تمام یا بخشی از هزینه‌های دادرسی معاف شوند.
  • تغییر نرخ تعرفه‌ها: نرخ تعرفه‌های دادرسی به طور سالانه توسط قوه قضائیه تعیین و ابلاغ می‌شود.

نحوه اعتراض به رای دادگاه

در نظام حقوقی ایران، اشخاصی که از رای دادگاه ناراضی هستند، می‌توانند تحت شرایطی به آن اعتراض کنند. طرق مختلفی برای اعتراض به رای دادگاه وجود دارد که هر کدام شرایط و مراحل خاص خود را دارد. در ادامه به برخی از رایج ترین طرق اعتراض به رای دادگاه اشاره می شود:

1. واخواهی:

  • واخواهی در مورد احکام غیابی و ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رای غیابی به واخواهنده یا از تاریخ اطلاع او از آن، قابل طرح در دادگاه صادر کننده رای است.
  • در برخی موارد مهلت واخواهی بیشتر از یک ماه است.
  • واخواهی فقط ناظر به نفس رای بوده و شامل دعاوی فرعی و هزینه های اجرایی رای نمی شود.

2. تجدید نظر خواهی:

  • تجدید نظر خواهی در مورد احکام حضوری و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رای به ذینفع، قابل طرح در دادگاه تجدید نظر است.
  • در برخی موارد مهلت تجدید نظر خواهی بیشتر از بیست روز است.
  • تجدید نظر خواهی شامل تمام ارکان رای اعم از اصل و فرع و هزینه های اجرایی رای می شود.

3. اعاده دادرسی:

  • اعاده دادرسی در موارد زیر قابل طرح در دادگاه صادر کننده رای است:
    • وجود صلحنامه یا قرار ارجاع به داوری که قبل از صدور رای بوده و به موقع به دادگاه ارائه نشده باشد.
    • اشتباه در موضوع دعوا یا شخصیت طرفین دعوا.
    • وجود سند یا مدرکی که بعد از صدور رای به دست خواهان یا خوانده رسیده باشد و در دادگاه ارائه نشده باشد.
    • رسیدگی به دعوا بدون رعایت تشریفات قانونی.
    • غلط بودن نظریه کارشناسی که اساس رای قرار گرفته باشد.
  • مهلت اعاده دادرسی یک ماه از تاریخ ابلاغ رای یا از تاریخ کشف سبب آن است.

4. فرجام خواهی:

  • فرجام خواهی در مورد احکام قطعی دادگاه های تجدید نظر و در موارد زیر قابل طرح در دیوان عالی کشور است:
    • خلاف شرع بودن رای.
    • خلاف قانون بودن رای.
    • رسیدگی به دعوا بدون رعایت تشریفات قانونی.
  • مهلت فرجام خواهی یک ماه از تاریخ ابلاغ رای یا از تاریخ اطلاع از آن است.

مراحل کلی اعتراض به رای دادگاه:

  1. تنظیم لایحه اعتراض: اولین قدم برای اعتراض به رای دادگاه، تنظیم لایحه اعتراض است. در لایحه اعتراض باید مشخصات کامل معترض، مشخصات کامل طرف مقابل، مشخصات پرونده، شرح مختصری از جریان پرونده، دلایل و مستندات اعتراض و ماحصل خواسته به طور دقیق قید شود.
  2. ارائه لایحه اعتراض به مرجع رسیدگی: لایحه اعتراض باید به همراه مدارک و مستندات مربوطه به مرجع رسیدگی کننده به اعتراض (دادگاه تجدید نظر، دیوان عالی کشور و …) ارائه شود.
  3. رسیدگی به اعتراض: پس از ارائه لایحه اعتراض، مرجع رسیدگی کننده به اعتراض، به پرونده رسیدگی می کند و در صورت وجود ایراد در رای، آن را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه بدوی اعاده می کند.

نکات مهم:

  • اعتراض به رای دادگاه باید حتما به صورت کتبی و با تنظیم لایحه اعتراض انجام شود.
  • در لایحه اعتراض باید به طور دقیق و مستدل، دلایل و مستندات اعتراض قید شود.
  • مهلت های قانونی برای اعتراض به رای دادگاه باید حتما رعایت شود.
  • در صورت عدم رعایت تشریفات قانونی، اعتراض به رای دادگاه پذیرفته نخواهد شد.
  • برای تنظیم لایحه اعتراض و پیگیری مراحل قانونی اعتراض به رای دادگاه، می توانید از وکیل متخصص کمک بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید