مشاوره حقوقی قراردادها

شروط ضمن عقد مشاوره حقوقی

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین 24 ساعته

شروط ضمن عقد در قانون مدنی ایران

شروط ضمن عقد، تعهداتی هستند که طرفین یک عقد، ضمن انعقاد آن، به یکدیگر یا به شخص ثالث تحمیل می‌کنند. این شروط در صورتی که مخالف مقتضاي عقد نباشند، صحیح و نافذ هستند.

ماده 1119 قانون مدنی در این خصوص بیان می‌دارد: “طرفین عقد می‌توانند هر شرطی که مخالف مقتضاي عقد نباشد در ضمن عقد شرط نمایند و شرطی که مخالف مقتضاي عقد باشد باطل است.

مقتضای عقد به معنای آثار و نتایج طبیعی و ذاتی آن عقد است. به عبارت دیگر، هر شرطی که با ماهیت و فلسفه آن عقد مغایرت داشته باشد، مخالف مقتضای عقد محسوب می‌شود و باطل است.

مصادیق شروط ضمن عقد:

شروط ضمن عقد می‌توانند بسیار متنوع باشند و در مورد هر نوع عقدی می‌توان شروطی را ضمن آن در نظر گرفت. با این حال، برخی از مصادیق شروط ضمن عقد عبارتند از:

  • شرط تعهد به انجام فعل: مانند شرط تعهد زوج به پرداخت مهریه به زوجه در عقد نکاح.
  • شرط صلح و سازش: مانند شرط صلح و سازش در مورد اختلافات احتمالی آینده بین طرفین عقد.
  • شرط فسخ: مانند شرط فسخ عقد در صورت عدم پرداخت ثمن توسط خریدار.
  • شرط خیار: مانند شرط خیار شرط برای هر یک از طرفین عقد.
  • شرط وجه: مانند شرط پرداخت مبلغی به عنوان وجه التزام در صورت فسخ عقد.

نکات:

  • شروط ضمن عقد باید به طور صریح و روشن بیان شوند.
  • شروط ضمن عقد باید قابل اجرا باشند.
  • شروط ضمن عقد باید محتمل الوقوع باشند.
  • شروط ضمن عقد نباید مخالف نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشند.

ثبت شروط ضمن عقد:

  • ثبت شروط ضمن عقد در سند رسمی، اعتبار و استحکام بیشتری به آنها می‌بخشد.
  • در برخی موارد، ثبت شروط ضمن عقد در سند رسمی ضروری است. مانند شرط تعهد زوج به پرداخت مهریه به زوجه در عقد نکاح.

آثار شروط ضمن عقد:

  • شروط ضمن عقد، تعهداتی را برای طرفین یا شخص ثالث ایجاد می‌کنند.
  • در صورت عدم انجام تعهدات ناشی از شروط ضمن عقد، متخلف باید پاسخگوی خسارات وارده به طرف مقابل باشد.

مصادیق شروط ضمن عقد

شروط ضمن عقد، تعهداتی هستند که طرفین یک عقد به طور ضمنی یا صریح در ضمن آن عقد برای خود یا برای شخص ثالث تعیین می کنند. این شروط می توانند در قالب های مختلفی بیان شوند و به شرطی که مخالف با نظم عمومی، اخلاق حسنه یا اوامر شرعی نباشد، نافذ و لازم الاجرا خواهند بود.

برخی از مصادیق شروط ضمن عقد عبارتند از:

شروط مربوط به تعهدات مالی:

  • شرط تنصیف اموال: در این شرط، زوجین توافق می کنند که در صورت طلاق، نیمی از اموالی که در زمان ازدواج یا بعد از آن به دست آورده اند، به همسرشان تعلق گیرد.
  • شرط پرداخت مهریه عندالمطالبه: در این شرط، زوجین توافق می کنند که مهریه زوجه به محض مطالبه وی قابل پرداخت باشد، حتی اگر طلاق نگیرند.
  • شرط پرداخت نفقه: در این شرط، زوجین توافق می کنند که زوج در صورت عدم تمکین زوجه، ملزم به پرداخت نفقه او نباشد.

شروط مربوط به حضانت فرزندان:

  • شرط حضانت مشترک فرزندان: در این شرط، زوجین توافق می کنند که پس از طلاق، حضانت فرزندان را به طور مشترک بر عهده بگیرند.
  • شرط حضانت فرزندان برای پدر: در این شرط، زوجین توافق می کنند که در صورت طلاق، حضانت فرزندان به پدر واگذار شود.
  • شرط حضانت فرزندان برای مادر: در این شرط، زوجین توافق می کنند که در صورت طلاق، حضانت فرزندان به مادر واگذار شود.

شروط مربوط به مسکن:

  • شرط سکونت در منزل مسکونی: در این شرط، زوجین توافق می کنند که در یک منزل مسکونی خاص سکونت داشته باشند.
  • شرط حق سکونت زوجه در منزل زوج: در این شرط، زوجین توافق می کنند که زوجه پس از طلاق نیز حق سکونت در منزل زوج را داشته باشد.
  • شرط حق سکونت زوج در منزل زوجه: در این شرط، زوجین توافق می کنند که زوج پس از طلاق نیز حق سکونت در منزل زوجه را داشته باشد.

شروط مربوط به طلاق:

  • شرط ضمن عقد وکالت طلاق: در این شرط، زوجه به شوهر وکالت می دهد که در شرایطی خاص، او را طلاق دهد.
  • شرط ضمن عقد طلاق توافقی: در این شرط، زوجین توافق می کنند که در صورت بروز اختلاف، طلاق توافقی بگیرند.
  • شرط ضمن عقد بذل مهریه: در این شرط، زوجه توافق می کند که در صورت بروز اختلاف، مهریه خود را به شوهر بذل کند و طلاق بگیرد.

موارد دیگر:

  • شرط عدم اشتغال به کار: در این شرط، زوجین توافق می کنند که یکی از آنها یا هر دوی آنها به کار خاصی اشتغال نداشته باشند.
  • شرط عدم تحصیل: در این شرط، زوجین توافق می کنند که یکی از آنها یا هر دوی آنها به تحصیلات دانشگاهی ادامه ندهند.
  • شرط عدم خروج از کشور: در این شرط، زوجین توافق می کنند که بدون رضایت یکدیگر از کشور خارج نشوند.

نکات:

  • شروط ضمن عقد باید به طور روشن و واضح نوشته شوند تا از بروز اختلاف در آینده جلوگیری شود.
  • در صورتیکه شروط ضمن عقد مخالف با قانون یا شرع باشد، باطل و بی اثر خواهد بود.
  • برای ثبت شروط ضمن عقد، نیازی به حضور در دفترخانه نیست و می توان آن را به صورت کتبی بین زوجین تنظیم کرد.

ثبت شروط ضمن عقد در ایران

شروط ضمن عقد، شروطی هستند که زوجین می‌توانند در ضمن عقد نکاح به آن توافق کنند و در صورت توافق و ثبت آنها در سند ازدواج، قانونی و قابل اجرا خواهند بود.

نحوه ثبت شروط ضمن عقد:

  • شروط ضمن عقد باید در فرم مخصوصی که توسط قوه قضائیه تهیه شده است، نوشته و توسط زوجین و دو شاهد امضا شود.
  • فرم تکمیل شده به همراه مدارک هویتی زوجین و دو شاهد به دفترخانه ازدواج ارائه می‌شود.
  • دفترخانه ازدواج پس از بررسی مدارک و اطمینان از صحت آنها، شروط ضمن عقد را در سند ازدواج ثبت می‌کند.

نکات مهم:

  • ثبت شروط ضمن عقد در دفترخانه ازدواج اختیاری است.
  • عدم ثبت این شروط در سند ازدواج به معنای بطلان آنها نیست، اما برای اثبات آنها در مراجع قانونی، نیاز به ارائه دلیل است.
  • نمونه‌های متعددی از شروط ضمن عقد وجود دارد که زوجین می‌توانند از بین آنها انتخاب کنند یا شروط مورد نظر خود را توافقت و ثبت کنند.
  • برخی از شروط ضمن عقد رایج عبارتند از:
    • شرط ترک (اختیار طلاق برای زن)
    • شرط وکالت (اختیار طلاق برای زن در صورت تحقق شرایطی خاص)
    • شرط حضانت (تعیین محل زندگی و نگهداری فرزندان پس از طلاق)
    • شرط استیفای حقوق مالی (تعیین مهریه، نفقه و سایر حقوق مالی زن)

شروط ضمن عقد نکاح در قانون ایران

شروط ضمن عقد نکاح، شروطی هستند که زوجین در ضمن عقد نکاح به آن توافق می‌کنند و در صورت انعقاد صحیح، بر اساس قانون و شرع لازم الاجرا خواهند بود.

موارد مجاز شروط ضمن عقد نکاح:

  • شروطی که مخالف با قواعد شرعی و نظام عمومی نباشد.
  • شروطی که مربوط به حقوق و تکالیف زوجین باشد.
  • شروطی که مربوط به مهریه و نفقه باشد.
  • شروطی که مربوط به حضانت و تربیت فرزندان باشد.
  • شروطی که مربوط به طلاق و رجوع باشد.
  • شروطی که مربوط به امور مالی و دارایی زوجین باشد.

موارد غیرمجاز شروط ضمن عقد نکاح:

  • شروطی که مخالف با آزادی و استقلال زن باشد.
  • شروطی که مغایر با تکالیف زوجین در قبال یکدیگر و فرزندان باشد.
  • شروطی که مربوط به تعهدات غیرممکن یا غیرمعقول باشد.

نکات:

  • شروط ضمن عقد نکاح باید به طور کتبی و در سند نکاحیه قید شوند.
  • شروط ضمن عقد نکاح باید توسط زوجین به طور کامل و دقیق مطالعه و درک شود.
  • در صورت وجود ابهام یا ایراد در شروط ضمن عقد نکاح، باید از یک متخصص حقوقی برای تفسیر و بررسی آنها کمک گرفت.

نمونه‌هایی از شروط ضمن عقد نکاح:

  • شرط وکالت در طلاق: به موجب این شرط، زوجه به شوهر وکالت می‌دهد که در شرایطی خاص، او را طلاق دهد.
  • شرط تنصیف اموال: به موجب این شرط، در صورت طلاق، نصف اموالی که زوجین بعد از ازدواج به دست آورده‌اند بین آنها تقسیم خواهد شد.
  • شرط حق مسکن: به موجب این شرط، زوجه حق دارد در منزل مشترک سکونت داشته باشد، حتی اگر شوهر او را طلاق دهد.
  • شرط حق حضانت: به موجب این شرط، در صورت طلاق، حضانت فرزندان به یکی از زوجین واگذار می‌شود.
  • شرط عدم ازدواج مجدد: به موجب این شرط، شوهر متعهد می‌شود که در صورت طلاق، مجدد ازدواج نکند.

 

 

موارد مجاز شروط ضمن عقد نکاح

طبق قانون مدنی ایران، هر شرطی که ضمن عقد نکاح شرط شود، مادامی که مخالف با مقاصد شرعی و نظام عمومی نباشد، نافذ است (ماده 11 شرط ضمن عقد).

بر این اساس، زوجین می توانند در عقد نکاح، شروطی را برای خود یا برای شخص ثالث تعیین کنند، مشروط بر اینکه این شروط واجد شرایط زیر باشند:

1. مخالفت با مقاصد شرعی: شرط نباید مخالف با احکام شرعی اسلام باشد. به عنوان مثال، شرط ازدواج مجدد زن بدون رضایت شوهر، شرط شرط بندی، شرط شرب خمر و … باطل و بی اثر است.

2. مخالفت با نظام عمومی: شرط نباید مخالف با نظم عمومی جامعه باشد. به عنوان مثال، شرطی که زن را از حق طلاق یا حق حضانت فرزندان محروم کند، باطل و بی اثر است.

3. عدم تعهد به فعل غیرممکن: شرط نباید متضمن تعهد به فعل غیرممکن باشد. به عنوان مثال، شرطی که زوج را متعهد به پرداخت مبلغی نجومی به عنوان مهریه کند، باطل و بی اثر است.

4. عدم تعهد به فعل نامعقول: شرط نباید متضمن تعهد به فعل نامعقول باشد. به عنوان مثال، شرطی که زوج را متعهد به سکونت در یک شهر خاص برای همیشه کند، باطل و بی اثر است.

5. عدم تعهد به فعل مبهم: شرط نباید متضمن تعهد به فعل مبهم باشد. به عنوان مثال، شرطی که زوج را متعهد به “خوش رفتاری” با زوجه کند، به دلیل ابهام، باطل و بی اثر است.

مصادیق شروط ضمن عقد نکاح:

با رعایت شرایط فوق، زوجین می توانند شروط مختلفی را ضمن عقد نکاح برای خود یا برای شخص ثالث تعیین کنند.

برخی از مصادیق این شروط عبارتند از:

  • شروط مربوط به مهریه: شرط تنصیف اموال، شرط عندالمطالبه بودن مهریه، شرط بذل مهریه در صورت طلاق، شرط تعیین مهریه به میزان خاص و …
  • شروط مربوط به حضانت فرزندان: شرط حضانت مشترک فرزندان، شرط حضانت فرزندان برای پدر، شرط حضانت فرزندان برای مادر و …
  • شروط مربوط به مسکن: شرط سکونت در منزل مسکونی خاص، شرط حق سکونت زوجه در منزل زوج پس از طلاق، شرط حق سکونت زوج در منزل زوجه پس از طلاق و …
  • شروط مربوط به طلاق: شرط وکالت طلاق برای زوجه، شرط طلاق توافقی، شرط بذل مهریه در صورت طلاق و …
  • شروط مربوط به اشتغال: شرط عدم اشتغال به کار خاص، شرط عدم تحصیل، شرط عدم خروج از کشور و …

نکات:

  • شروط ضمن عقد نکاح باید به طور کتبی و بین زوجین تنظیم شود.
  • در صورتیکه شروط ضمن عقد نکاح در دفترخانه ثبت شود، از اعتبار بیشتری برخوردار خواهد بود.
  • در صورت بروز اختلاف در خصوص شروط ضمن عقد نکاح، زوجین می توانند به دادگاه خانواده مراجعه کنند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *