مشاوره حقوقي

قرار بازداشت موقت

مشاوره حقوقی آنلاین

قرار بازداشت موقت چیست؟

قرار بازداشت موقت یکی از شدیدترین قرارهای تامین کیفری است که به موجب آن به منظور تضمین دسترسی به متهم در مواقع لزوم، آزادی او به طور موقت سلب می‌شود.

این قرار توسط مقام قضایی صالح و در مرحله تحقیقات مقدماتی صادر می شود.

موارد صدور قرار بازداشت موقت:

قرار بازداشت موقت در جرایمی که مجازات آنها اعدام، قصاص نفس یا حبس ابد باشد، بلااختیار صادر می شود.

همچنین در سایر جرایم، در صورتی که قاضی دلایل کافی برای احتمال فرار متهم، تخفیف یا امحاء آثار جرم یا تهدید شهود یا مطلعین را داشته باشد، می تواند قرار بازداشت موقت صادر کند.

محدودیت های صدور قرار بازداشت موقت:

  • قرار بازداشت موقت نباید بیش از دو ماه باشد. در جرایم خاص و با دلایل قوی، این مدت تا دو ماه دیگر قابل تمدید است.
  • قرار بازداشت موقت نباید برای زنان باردار و یا زنان که دارای فرزند شیرخوار زیر دو سال هستند صادر شود. مگر در موارد خاص با تخلیه قرار وثیقه یا کفالت.
  • قرار بازداشت موقت نباید برای افراد معلول و بیماران صعب العلاج صادر شود. مگر در موارد خاص با تخلیه قرار وثیقه یا کفالت.

اعتراض به قرار بازداشت موقت:

متهم می تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قرار بازداشت موقت، به آن اعتراض کند. دادگاه صالح پس از رسیدگی به اعتراض، در صورت تایید قرار بازداشت، آن را ابقا می کند و در غیر این صورت، قرار را تخلیه یا به قرار تامین مناسب دیگری تبدیل می کند.

مرجع صالح رسیدگی به اعتراض نسبت به قرار ابقاء بازداشت موقت در ایران (سال 1403):

مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض نسبت به قرار ابقاء بازداشت موقت، به نوع جرم انتسابی و مراحل رسیدگی به پرونده بستگی دارد:

1. در مرحله ی تحقیقات مقدماتی:

  • دادگاه عمومی محل وقوع جرم: در خصوص جرایم غیرمهم و جرایم قابل گذشت که در صلاحیت رسیدگی دادگاه عمومی هستند، مرجع رسیدگی به اعتراض به قرار ابقاء بازداشت موقت، دادگاه عمومی محل وقوع جرم است.
  • دادگاه انقلاب: در خصوص جرایمی که در صلاحیت دادگاه انقلاب هستند، مرجع رسیدگی به اعتراض به قرار ابقاء بازداشت موقت، دادگاه انقلاب محل وقوع جرم است.
  • دادگاه کیفری دو: در خصوص جرایم مهم که در صلاحیت دادگاه کیفری دو هستند، مرجع رسیدگی به اعتراض به قرار ابقاء بازداشت موقت، دادگاه کیفری دو محل وقوع جرم است.

2. در مرحله ی دادرسی:

  • دادگاه رسیدگی کننده به اصل پرونده: در این مرحله، مرجع رسیدگی به اعتراض به قرار ابقاء بازداشت موقت، دادگاهی است که به اصل پرونده رسیدگی می کند.
    • به عنوان مثال، اگر پرونده در دادگاه عمومی در حال رسیدگی باشد، مرجع رسیدگی به اعتراض، همان دادگاه عمومی خواهد بود.
    • اگر پرونده به دادگاه کیفری دو ارجاع شده باشد، مرجع رسیدگی به اعتراض، دادگاه کیفری دو خواهد بود.

نحوه ی اعتراض:

  • متقاضی (متهم یا وکیل او) می تواند خلال ده روز از تاریخ ابلاغ قرار ابقاء بازداشت موقت، به آن اعتراض کند.
  • اعتراض باید به صورت کتبی به دفتر شعبه ی صادر کننده ی قرار تقدیم شود.
  • در اعتراض نامه باید دلایل مخالفت با قرار ابقاء بازداشت موقت ذکر شود.

رسیدگی به اعتراض:

  • شعبه ی صادر کننده ی قرار، پس از دریافت اعتراض نامه، پرونده را به همراه نظریه ی خود به مرجع صالح ارسال می کند.
  • مرجع صالح به اعتراض رسیدگی و در صورت تشخیص موجه بودن، قرار را نقض و یا اصلاح می کند.
  • در غیر این صورت، قرار ابقاء بازداشت موقت تأیید می شود.

نکات مهم:

  • عدم اعتراض در مهلت مقرر، به منزله ی قبول قرار تلقی می شود.
  • در برخی از موارد خاص، مانند جرایم امنیتی، مهلت اعتراض به قرار ابقاء بازداشت موقت ممکن است کمتر از ده روز باشد.
  • در صورت نقض قرار بازداشت موقت، متهم آزاد می شود.
  • در صورت تأیید قرار، متهم تا تعیین تکلیف نهایی پرونده در بازداشت باقی خواهد ماند.

 

احکام، شرایط و ویژگی‌های قرار بازداشت موقت

قرار بازداشت موقت یکی از قرارهای تأمین کیفری است که توسط مقام قضایی صادر می‌شود تا متهم در طول مراحل تحقیقات و دادرسی از آزادی محروم و در بازداشت بماند.

مبنای قانونی:

  • ماده 98 قانون آیین دادرسی کیفری: “در جرائمی که مجازات آنها قصاص نفس یا نفی بلد یا حبس ابد است، قرار بازداشت موقت تا ختم تحقیقات و صدور قرار نهایی صادر می‌شود.”
  • ماده 100 قانون آیین دادرسی کیفری: “در سایر جرائم مصحف به حد یا حبس تعزیری درجه پنج یا بالاتر، قرار بازداشت موقت تا ختم تحقیقات و صدور قرار نهایی صادر می‌شود.”

شرایط صدور قرار بازداشت موقت:

  • وجود دلایل کافی برای اتهام انتسابی به متهم
  • احتمال فرار متهم
  • احتمال تبانی متهم با شهود یا مطلعین
  • احتمال اخفاء یا امحاء ادله جرم

ویژگی‌های قرار بازداشت موقت:

  • قرار بازداشت موقت یک قرار تأمینی است، نه مجازات.
  • مدت زمان قرار بازداشت موقت حداکثر دو ماه است.
  • متهم حق دارد به قرار بازداشت موقت اعتراض کند و خواستار آزادی خود با وثیقه یا کفیل شود.
  • دادرس موظف است در صورت عدم ضرورت تداوم بازداشت، قرار بازداشت موقت را فک کند.

موارد فک قرار بازداشت موقت:

  • فقدان دلایل کافی برای اتهام انتسابی به متهم
  • زوال یکی از شرایط صدور قرار بازداشت موقت
  • تودیع وثیقه یا معرفی کفیل توسط متهم
  • ابتلاء متهم به بیماری صعب العلاج

توجه: صدور قرار بازداشت موقت باید با رعایت کامل موازین قانونی و حقوق متهم صورت گیرد.

در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر در مورد قرار بازداشت موقت، می توانید به وکیل یا مشاوره حقوقی مراجعه کنید.