مشاوره حقوقي

وجه التزام چیست

مشاور حقوقی آنلاین

وجه التزام در قانون ایران

وجه التزام در قانون ایران به معنای مبلغی است که طرفین یک قرارداد به عنوان ضمانت اجرای تعهدات خود در آن درج می‌کنند.

به عبارت دیگر، وجه التزام نوعی مجازات برای متخلف از قرارداد محسوب می‌شود و متعهدله (طرف مقابل متخلف) می‌تواند بدون نیاز به اثبات ضرر و زیان، آن را از متخلف مطالبه کند.

انواع وجه التزام:

  • وجه التزام نقدی: وجه التزامی که به صورت مبلغ نقدی تعیین می‌شود.
  • وجه التزام غیرنقدی: وجه التزامی که به صورت انجام تعهدی غیر از پرداخت وجه نقد تعیین می‌شود، مانند انتقال مال یا انجام کار.

شرایط درج وجه التزام در قرارداد:

  • آزادی اراده: طرفین قرارداد باید در درج وجه التزام آزاد باشند و به اجبار آن را در قرارداد ننویسند.
  • محتوای وجه التزام: وجه التزام باید متناسب با تعهدات طرفین و عرف و عادت باشد.
  • قانون: وجه التزام نباید مخالف با قانون و نظم عمومی باشد.

نحوه مطالبه وجه التزام:

  • مطالبه در دادگاه: متعهدله می‌تواند در صورت تخلف متعهد، با مراجعه به دادگاه و اثبات تخلف، وجه التزام را از او مطالبه کند.
  • مطالبه از طریق داوری: در صورتی که در قرارداد، شرط داوری پیش‌بینی شده باشد، متعهدله می‌تواند از طریق داوری برای مطالبه وجه التزام اقدام کند.

اثبات تخلف:

  • متعهدله برای مطالبه وجه التزام، باید تخلف متعهد از قرارداد را به اثبات برساند.
  • اثبات تخلف می‌تواند از طریق شهادت شهود، گواهی کارشناس، سند و سایر ادله قانونی انجام شود.

نکات مهم:

  • وجه التزام علاوه بر خسارات وارده به متعهدله پرداخت می‌شود.
  • در برخی موارد، ممکن است وجه التزام بیش از خسارات وارده باشد.
  • درج وجه التزام در قرارداد، مانع از مطالبه خسارات وارده به متعهدله نمی‌شود.

نحوه مطالبه وجه التزام در ایران:

مطالبه وجه التزام در ایران از طریق مراجع قضایی و به یکی از دو طریق دادخواست حقوقی یا دادخواست اجراییه صورت می‌گیرد.

1. مطالبه وجه التزام از طریق دادخواست حقوقی:

  • مراحل:
    1. تنظیم دادخواست: ابتدا باید توسط یک وکیل دادگستری، دادخواستی تنظیم شود که در آن مشخصات خواهان و خوانده، موضوع دعوا (مطالبه وجه التزام)، مبنای قانونی دعوا (قرارداد) و دلایل و مستندات خواهان ذکر شده باشد.
    2. پرداخت هزینه دادرسی: پس از تنظیم دادخواست، باید هزینه دادرسی پرداخت شود.
    3. ثبت دادخواست در دادگاه: دادخواست به همراه مدارک و مستندات به دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع تعهد ارائه می‌شود.
    4. رسیدگی در دادگاه: دادگاه به پرونده رسیدگی کرده و پس از استماع اظهارات طرفین و بررسی مدارک و مستندات، رأی صادر می‌کند.
    5. اجرای رأی: در صورت صدور رأی به نفع خواهان، خوانده موظف به پرداخت وجه التزام و سایر هزینه‌های قانونی خواهد بود. در صورت عدم تمکین خوانده، خواهان می‌تواند از طریق مراجع اجرایی نسبت به اجرای رأی اقدام کند.

2. مطالبه وجه التزام از طریق دادخواست اجراییه:

  • شرایط:
    • وجود سند لازم الاجرا: برای استفاده از این روش، باید سند لازم الاجرا مانند سند رسمی یا چک صیادی وجود داشته باشد.
    • تخلف از تعهد: خوانده باید از تعهد خود مبنی بر پرداخت وجه التزام تخلف کرده باشد.
  • مراحل:
    1. تنظیم دادخواست اجراییه: توسط یک وکیل دادگستری، دادخواستی تنظیم می‌شود که در آن مشخصات خواهان و خوانده، موضوع دعوا (مطالبه وجه التزام)، مبنای قانونی دعوا (سند لازم الاجرا) و دلایل و مستندات خواهان ذکر شده باشد.
    2. پرداخت هزینه دادرسی: پس از تنظیم دادخواست، باید هزینه دادرسی پرداخت شود.
    3. ثبت دادخواست در دادگاه: دادخواست به همراه مدارک و مستندات به دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع تعهد ارائه می‌شود.
    4. صدور اجرائیه: دادگاه در صورت احراز شرایط، اجرائیه صادر می‌کند.
    5. وصول وجه التزام: خواهان با استفاده از اجرائیه می‌تواند از طریق مراجع اجرایی مانند دادورز یا مأمور اجرا، وجه التزام و سایر هزینه‌های قانونی را از خوانده وصول کند.

نکات مهم:

  • در هر دو روش، وجود مدارک و مستندات کافی از جمله قرارداد، سند لازم الاجرا (در صورت وجود) و شهود (در صورت لزوم) برای اثبات ادعای خواهان ضروری است.
  • در صورت پیچیده بودن پرونده، توصیه می‌شود از یک وکیل دادگستری متخصص در امور قراردادها برای پیگیری مطالبه وجه التزام استفاده کنید.
  • قوانین مربوط به مطالبه وجه التزام ممکن است تغییراتی داشته باشد، لذا برای کسب اطلاعات دقیق و به‌روز، باید به منابع حقوقی معتبر یا مشاوره با یک وکیل دادگستری مراجعه کنید.

شرایط درج وجه التزام در قرارداد در قانون مدنی ایران:

وجه التزام، تعهدی است که به منظور تضمین انجام تعهدات اصلی در قرارداد توسط متعهد، درج می شود. در واقع، وجه التزام خسارتی است که متعهد در صورت عدم انجام تعهدات خود به طرف مقابل قرارداد پرداخت می کند.

شرایط درج وجه التزام در قرارداد در قانون مدنی ایران عبارتند از:

1. توافق طرفین:

  • درج وجه التزام در قرارداد باید با توافق و رضایت کامل طرفین انجام شود.
  • توافق طرفین باید به صورت صریح و کتبی در قرارداد درج شود.

2. معین بودن مبلغ وجه التزام:

  • مبلغ وجه التزام باید در قرارداد به طور صریح و مشخص تعیین شود.
  • تعیین مبلغ وجه التزام می تواند به صورت توافقی بین طرفین یا به صورت تعیین درصدی از کل ارزش معامله باشد.

3. مشروعیت وجه التزام:

  • وجه التزام باید مشروع و منطقی باشد.
  • مبلغ وجه التزام نباید به گونه ای باشد که موجب ضرر و زیان غیرمتناسب به متعهد شود.

4. تناسب وجه التزام با تعهد:

  • مبلغ وجه التزام باید با نوع و اهمیت تعهد تناسب داشته باشد.
  • در واقع، مبلغ وجه التزام نباید به قدری کم باشد که متعهد را به انجام تعهدات خود ترغیب نکند و یا به قدری زیاد باشد که موجب ضرر و زیان غیرمتناسب به وی شود.

5. عدم مغایرت با نظم عمومی:

  • وجه التزام نباید با نظم عمومی و اخلاق حسنه مغایر باشد.
  • درج وجه التزام برای انجام تعهدات غیرقانونی یا غیراخلاقی مجاز نیست.

آثار درج وجه التزام در قرارداد:

  • در صورت عدم انجام تعهدات اصلی توسط متعهد، طرف مقابل می تواند بدون نیاز به طرح دعوی و اثبات خسارت، وجه التزام را از وی مطالبه کند.
  • وجه التزام در واقع خسارتی است که از قبل تعیین شده و نیازی به اثبات آن توسط ذینفع نیست.
  • البته، در برخی موارد، متعهد می تواند ثابت کند که خسارت وارده کمتر از وجه التزام بوده و از پرداخت مازاد آن معاف شود.

نکات مهم:

  • وجه التزام در تمامی عقود قابل درج است.
  • درج وجه التزام در قراردادهای لازم مانند عقد بیع و عقد اجاره رایج تر است.
  • در قراردادهای جایز مانند عقد وکالت، درج وجه التزام کمتر رایج است.
  • برای درج وجه التزام در قرارداد، حتماً از یک وکیل یا مشاور حقوقی کمک بگیرید تا از صحت و نفوذ آن اطمینان حاصل کنید.

 

 

 

انواع وجه التزام در قانون ایران:

در قانون ایران، دو نوع وجه التزام وجود دارد:

1. وجه التزام عدم انجام تعهد:

  • این نوع وجه التزام در زمانی به کار می رود که متعهد به طور کامل از انجام تعهد خود امتناع کند.
  • در این حالت، متعهد علاوه بر جبران خسارات وارده به متعهدله، باید مبلغی را که به عنوان وجه التزام در قرارداد تعیین شده است، به او پرداخت کند.
  • میزان وجه التزام عدم انجام تعهد، در قرارداد توسط طرفین تعیین می شود.
  • در صورتی که در قرارداد وجه التزام تعیین نشده باشد، متعهدله می تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای تعیین وجه التزام را بنماید.

2. وجه التزام تأخیر در انجام تعهد:

  • این نوع وجه التزام در زمانی به کار می رود که متعهد تعهد خود را با تأخیر انجام دهد.
  • در این حالت، متعهد علاوه بر جبران خسارات وارده به متعهدله، باید مبلغی را که به عنوان وجه التزام در قرارداد تعیین شده است، به ازای هر روز تأخیر به او پرداخت کند.
  • میزان وجه التزام تأخیر در انجام تعهد، در قرارداد توسط طرفین تعیین می شود.
  • در صورتی که در قرارداد وجه التزام تعیین نشده باشد، متعهدله می تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای تعیین وجه التزام را بنماید.

نکات:

  • وجه التزام، در واقع نوعی ضمانت اجرا برای انجام تعهدات است و به منظور ترغیب متعهد به انجام تعهدات خود در موعد مقرر و به نحو مطلوب تعیین می شود.
  • وجه التزام، جنبه جزایی ندارد و صرفاً به منظور جبران خسارات وارده به متعهدله در اثر عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام آن است.
  • در صورتی که وجه التزام تعیین شده در قرارداد، مبالغه آمیز و غیرمتناسب با خسارات وارده باشد، دادگاه می تواند آن را تعدیل کند.

ماده 230 قانون مدنی در مورد وجه التزام عدم انجام تعهد مقرر می دارد:

“اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید حاکم نمیتواند او را به بیشتر یا کمتر از آنچه که ملزم شده است محکوم کند.”

ماده 522 قانون مدنی در مورد وجه التزام تأخیر در انجام تعهد مقرر می دارد:

“هرگاه در معامله شرط شده باشد که اگر تعهد در موعد انجام نشود برای هر روز تأخیر خسارتی معین به متعهدله داده شود شرط صحیح است و متعهد علاوه بر خسارات وارده باید آن خسارت را نیز بپردازد.”

 

 

 

 

 

قوانین وجه التزام در ایران:

وجه التزام یا جریمه تأخیر تأدیه مبلغی است که به طور توافقی بین طرفین یک قرارداد تعیین می‌شود تا در صورت عدم انجام تعهدات توسط یکی از طرفین، به طرف مقابل پرداخت شود.

قوانین مربوط به وجه التزام در ایران عبارتند از:

  • قانون مدنی: مواد 225 تا 231 قانون مدنی به موضوع وجه التزام پرداخته‌اند.
  • قانون آیین دادرسی مدنی: در برخی از مواد قانون آیین دادرسی مدنی نیز به موضوع وجه التزام اشاره شده است.
  • رویه قضایی: آراء صادره از مراجع قضایی نیز در خصوص وجه التزام مهم و قابل استناد هستند.

شرایط صحت وجه التزام:

  • اهلیت طرفین: متعهد و متعهدله (طرفین قرارداد) باید اهلیت کامل داشته باشند.
  • معین بودن تعهد: تعهدی که برای آن وجه التزام تعیین می‌شود باید معین و مشخص باشد.
  • مشروع بودن تعهد: تعهدی که برای آن وجه التزام تعیین می‌شود باید مشروع و قانونی باشد.
  • تعیین مبلغ وجه التزام: مبلغ وجه التزام باید به طور صریح و روشن در قرارداد تعیین شده باشد.
  • قابل تعدیل بودن وجه التزام: در برخی موارد، وجه التزام قابل تعدیل توسط دادگاه است.

آثار وجه التزام:

  • وجه التزام نوعی ضمانت اجرای تعهد است و در صورت عدم انجام تعهد توسط متعهد، متعهدله می‌تواند بدون نیاز به اثبات خسارت، وجه التزام را از او مطالبه کند.
  • وجه التزام قابل تجمیع با خسارات است، یعنی متعهدله می‌تواند علاوه بر وجه التزام، خسارات وارده به خود را نیز از متعهد مطالبه کند.
  • وجه التزام راجع‌شدنی نیست، یعنی پس از تعیین آن، دیگر نمی‌توان آن را فسخ کرد.

نکات:

  • وجه التزام فقط در قراردادهای لازم قابل اعمال است.
  • وجه التزام در معاملات معوض قابل اعمال است.
  • وجه التزام در معاملات غیرمعوض قابل اعمال نیست، مگر اینکه به طور صریح در قانون پیش‌بینی شده باشد.