آیا به دوره کارآموزی حقوق و بیمه تعلق میگیرد؟
در این مقاله به پرسش مهم «آیا به دوره کارآموزی حقوق و بیمه تعلق میگیرد؟» پاسخ داده میشود و جزئیات مربوط به قوانین وزارت کار درباره پرداخت حقوق، شرایط بیمه، نوع قرارداد کارآموزی و تفاوت بین آموزش عملی و کار واقعی در محیط کار بررسی میگردد.
-
حقوق کارآموزی
حقوق کارآموزی به یکی از موضوعات بحثبرانگیز میان جوانان و کارفرمایان تبدیل شده است. برخی تصور میکنند کارآموزی صرفاً برای یادگیری است و نیازی به پرداخت حقوق ندارد، در حالی که طبق قانون کار، در صورتی که کارآموز فعالیت کاری واقعی انجام دهد، کارفرما موظف به پرداخت حقوق است. میزان حقوق معمولاً بر اساس نوع کار، ساعات کاری و مهارت کارآموز تعیین میشود. شناخت دقیق مفهوم حقوق کارآموزی کمک میکند تا از تضییع حقوق افراد تازهکار جلوگیری شود.
- بیمه کارآموزی
بیمه در دوره کارآموزی یکی از مسائل کلیدی است که باید شفاف شود. طبق قانون کار، اگر کارآموز در محیط واقعی کار فعالیت داشته باشد و قرارداد مشخصی با کارفرما امضا کرده باشد، مشمول بیمه تأمین اجتماعی خواهد شد. هدف از این بیمه، حمایت از کارآموز در برابر حوادث احتمالی و تأمین آینده شغلی اوست. اما در دورههای آموزشی کوتاهمدت یا دانشگاهی، معمولاً بیمه شامل حال کارآموز نمیشود.
-
قانون کار درباره کارآموزی
قانون کار ایران میان آموزش صرف و کار عملی تفاوت قائل است. اگر کارآموز تنها برای یادگیری حضور داشته باشد، کارفرما الزامی به پرداخت حقوق یا بیمه ندارد. اما اگر کارآموز در جریان فعالیتهای واقعی شرکت مشارکت کند، باید همانند نیروی کار موقت، از حقوق و مزایا بهرهمند شود. اطلاع از این قانون باعث میشود کارآموزان بتوانند از حق خود در مقابل کارفرمایان دفاع کنند.
- قرارداد کارآموزی
قرارداد کارآموزی یکی از اسناد مهم در شروع همکاری میان کارآموز و کارفرماست. این قرارداد باید شامل جزئیاتی مانند مدت زمان کارآموزی، میزان حقوق، بیمه، ساعات کاری و نوع وظایف باشد. نداشتن قرارداد مکتوب میتواند زمینه سوءاستفاده را فراهم کند. کارآموز باید قبل از شروع همکاری از کارفرما درخواست قرارداد رسمی کند تا از حمایت قانونی برخوردار باشد.
- تفاوت کارآموزی با کار رایگان
کارآموزی با کار رایگان تفاوت اساسی دارد. کارآموز باید در محیطی آموزشی قرار گیرد و مهارتهای جدید یاد بگیرد. در صورتی که کارفرما از او برای انجام کارهای واقعی استفاده کند، موظف است دستمزد پرداخت کند. متأسفانه برخی کارفرمایان از عنوان “کارآموزی” برای جذب نیروی رایگان استفاده میکنند، در حالی که قانون این موضوع را تخلف میداند.
- مزایای کارآموزی
کارآموزی فرصت ارزشمندی برای کسب تجربه عملی، آشنایی با فضای کاری و ورود به بازار کار است. بسیاری از شرکتها بعد از دوره کارآموزی، نیروهای مستعد را استخدام میکنند. حتی اگر حقوق یا بیمه به کارآموز تعلق نگیرد، تجربه و مهارتهای کسبشده میتواند ارزش زیادی برای آینده شغلی او داشته باشد.
- حقوق کارآموز در شرکتهای خصوصی
در شرکتهای خصوصی، پرداخت حقوق به کارآموزان معمولاً به صورت توافقی انجام میشود. برخی شرکتها حقوق کامل پرداخت میکنند، در حالی که برخی دیگر تنها کمکهزینهای جزئی در نظر میگیرند. اگر کارآموز در فرآیند تولید یا پروژههای شرکت نقش فعال داشته باشد، باید حقوق متناسب با فعالیتش دریافت کند.
- مدت دوره کارآموزی و تأثیر آن بر حقوق و بیمه
مدت زمان کارآموزی میتواند بین چند هفته تا چند ماه متفاوت باشد. معمولاً هر چه دوره طولانیتر باشد، احتمال تعلق گرفتن حقوق و بیمه بیشتر است. شرکتهایی که کارآموزان را برای مدت طولانی به کار میگیرند، موظف به پرداخت حقوق و بیمه هستند. بنابراین مدت قرارداد نقش مهمی در تعیین حقوق دارد.
- حقوق و بیمه کارآموز در فنیحرفهای
در سازمان فنیحرفهای معمولاً آموزشها بهصورت تئوری و عملی ارائه میشوند و پرداخت حقوق الزامی نیست. اما اگر فرد در کارگاه یا شرکت خصوصی کار عملی انجام دهد، مشمول بیمه و حقوق خواهد شد. هدف اصلی فنیحرفهای آموزش مهارت است، ولی پس از ورود به بازار کار، قوانین کار بهصورت کامل اعمال میشود.
- حقوق و بیمه کارآموزی در شرکتهای دولتی
در شرکتها و سازمانهای دولتی، وضعیت کارآموزی شفافتر است. معمولاً برای کارآموزان دانشگاهی حقوقی در نظر گرفته نمیشود، اما در برخی نهادها، در صورت همکاری مستمر، بیمه مسئولیت یا بیمه حوادث برقرار میگردد. روند پرداخت حقوق در این بخشها بیشتر تابع بخشنامههای اداری است تا توافقات شخصی.
-
آیا پرداخت حقوق به کارآموز الزامی است؟
طبق قانون کار، اگر کارآموز صرفاً در حال آموزش نباشد و بخشی از فعالیتهای شرکت را انجام دهد، کارفرما موظف به پرداخت حقوق است. در واقع، میزان الزام به پرداخت حقوق به نوع کار بستگی دارد. اگر کارآموز صرفاً ناظر باشد و وظیفه تولید یا خدمتگذاری نداشته باشد، پرداخت حقوق الزامی نیست.
- آیا کارآموز باید بیمه شود؟
در صورتی که کارآموز در محیط واقعی کار فعالیت داشته باشد و قرارداد کار موقت یا آموزشی داشته باشد، کارفرما موظف به بیمه اوست. بیمه شامل پوشش حوادث کار، درمان و بازنشستگی است. اما در دورههای آموزشی کوتاهمدت مانند دورههای کارورزی دانشجویی، بیمه الزامی نیست و معمولاً از نوع بیمه مسئولیت استفاده میشود.
- چه تفاوتی بین بیمه کارآموزی و بیمه کارمندی وجود دارد؟
بیمه کارآموزی در برخی موارد فقط شامل پوشش حوادث در محیط کار است، در حالی که بیمه کارمندی شامل بازنشستگی و درمان کامل میشود. اگر کارآموز در قالب قرارداد رسمی کار کند، بیمه او همانند بیمه کارمندان عادی خواهد بود. این تفاوت باید در زمان امضای قرارداد مشخص شود تا در آینده مشکلی پیش نیاید.
- آیا در دوره کارآموزی فنی حرفهای بیمه وجود دارد؟
در دورههای آموزشی سازمان فنی حرفهای معمولاً بیمه برقرار نیست، زیرا آموزش بهصورت مهارتی و غیرکارفرمایی است. اما اگر فرد پس از آموزش در شرکتها یا کارگاههای مرتبط مشغول شود، مشمول بیمه تأمین اجتماعی خواهد شد. این موضوع بستگی به نوع قرارداد دارد.
- آیا کارفرما میتواند بدون پرداخت حقوق، کارآموز بگیرد؟
اگر هدف کارآموزی آموزش باشد و نه انجام کار عملی، کارفرما میتواند بدون پرداخت حقوق کارآموز را بپذیرد. اما در صورتی که از کارآموز برای انجام فعالیتهای روزمره شرکت استفاده شود، عدم پرداخت حقوق تخلف محسوب میشود. این مورد باید با ذکر هدف آموزشی در قرارداد مشخص شود.
- مدت زمان لازم برای شروع بیمه کارآموزی چقدر است؟
بیمه باید از اولین روز شروع به کار کارآموز در شرکت فعال شود. کارفرما نمیتواند بیمه را به تعویق بیندازد یا از ثبت آن خودداری کند. در غیر این صورت، مسئول هرگونه حادثه یا خسارت احتمالی خواهد بود.
- آیا حقوق کارآموز کمتر از حداقل حقوق کارگران است؟
بله، معمولاً حقوق کارآموز کمتر از حداقل حقوق مصوب کارگران است، زیرا کارآموز در حال یادگیری است و بهرهوری او پایینتر است. با این حال، قانون حداقل ۷۰ درصد حقوق کارگر را برای کارآموزان در قراردادهای آموزشی پیشنهاد میکند.
- اگر کارآموز بیمه نشود چه باید بکند؟
در صورت عدم بیمه توسط کارفرما، کارآموز میتواند از طریق اداره کار شکایت کند. ارائه مدارکی مانند قرارداد، رسید حقوق یا پیامهای کاری برای اثبات همکاری کافی است. اداره کار موظف است تخلف کارفرما را بررسی و جریمه اعمال کند.
- آیا دانشجویان کارآموز بیمه میشوند؟
در اغلب موارد، دانشجویان کارآموز بیمه نمیشوند، مگر اینکه شرکت یا سازمان موردنظر خود تصمیم به بیمه آنان بگیرد. وزارت کار بیمه دانشجویان را الزامی نکرده است، اما برخی دانشگاهها برای پوشش حوادث، بیمه دانشجویی در نظر میگیرند.
- آیا پس از پایان کارآموزی، سابقه بیمه باقی میماند؟
در صورت پرداخت حق بیمه توسط کارفرما، سابقه بیمه کارآموز در سیستم تأمین اجتماعی ثبت میشود و قابل مشاهده است. این سابقه برای بازنشستگی آینده نیز محاسبه خواهد شد. بنابراین بهتر است کارآموز قبل از امضای قرارداد از ثبت بیمه خود مطمئن شود.
-
قانون بیمه کارآموز در ایران
قانون بیمه کارآموز به صراحت بیان میکند که اگر فرد در محیط کاری فعالیت واقعی داشته باشد، باید بیمه شود. هدف این قانون حمایت از نیروی جوان و کاهش آسیبهای ناشی از حوادث کار است.
- حقوق کارآموز فنی حرفهای
در دورههای فنی حرفهای معمولاً حقوقی پرداخت نمیشود. اما اگر کارآموز در پروژههای عملی همکاری کند، ممکن است از محل قراردادهای کارگاهی حقوق دریافت نماید.
- حداقل حقوق کارآموز در سال ۱۴۰۴
در سال ۱۴۰۴ حداقل حقوق کارآموز بسته به نوع کار و قرارداد بین ۵ تا ۷ میلیون تومان تعیین شده است. این رقم میتواند در شرکتهای خصوصی یا حوزههای تخصصی بیشتر باشد.
- بیمه کارآموزی دانشگاهی
در دورههای کارآموزی دانشگاهی، معمولاً بیمه مسئولیت از طرف دانشگاه اعمال میشود تا در صورت بروز حادثه، دانشجو تحت پوشش قرار گیرد. اما این بیمه شامل مزایای بازنشستگی یا درمان نیست.
- تفاوت بیمه حوادث با بیمه تأمین اجتماعی برای کارآموزان
بیمه حوادث فقط در برابر آسیبهای ناشی از کار پوشش میدهد، در حالی که بیمه تأمین اجتماعی شامل درمان و بازنشستگی نیز میشود. نوع بیمه بستگی به قرارداد دارد.
- حقوق کارآموز برنامهنویسی
در شرکتهای فناوری، حقوق کارآموزان برنامهنویسی معمولاً بین ۶ تا ۱۰ میلیون تومان است. در برخی موارد نیز بیمه از ماه دوم شروع میشود.
- مدت زمان دوره کارآموزی در شرکتها
دوره کارآموزی بسته به نوع کار و مهارت بین ۱ تا ۶ ماه طول میکشد. شرکتها معمولاً بعد از این مدت در مورد استخدام تصمیم میگیرند.
- آیا بیمه کارآموز در سابقه کاری حساب میشود؟
بله، در صورتی که حق بیمه به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت شده باشد، در سوابق کاری ثبت میشود و در آینده برای بازنشستگی لحاظ خواهد شد.
- شکایت از کارفرما برای عدم پرداخت حقوق کارآموز
اگر کارفرما حقوق یا بیمه کارآموز را پرداخت نکند، کارآموز میتواند به اداره کار مراجعه کرده و با ارائه مستندات، حقوق خود را مطالبه کند.
- حقوق کارآموزی در شرکتهای دولتی و خصوصی
در شرکتهای خصوصی پرداخت حقوق به توافق دو طرف بستگی دارد، اما در شرکتهای دولتی معمولاً پرداخت حقوق به کارآموز الزامی نیست و تمرکز بر آموزش است.
