در چه صورت اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد
در این مقاله به بررسی شرایطی میپردازیم که در آنها اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد. مواردی مانند انجام کارهای خانه بهصورت داوطلبانه، دریافت دستمزد قبلی، یا توافق کتبی با شوهر از جمله دلایلی هستند که میتوانند منجر به عدم تعلق اجرتالمثل شوند.
اجرتالمثل ایام زوجیت
اجرتالمثل ایام زوجیت به معنای پرداخت هزینهای به زن برای کارهایی است که در طول زندگی مشترک انجام داده است، مشروط بر اینکه این کارها خارج از وظایف شرعی و عرفی او باشد و به درخواست شوهر انجام شده باشد. در صورتی که زن بتواند اثبات کند که این کارها را با نیت دریافت اجرت انجام داده است، میتواند درخواست اجرتالمثل کند. اما اگر کارها در حد وظایف معمول خانهداری باشد، اجرتالمثل تعلق نمیگیرد. این موضوع در ماده 336 قانون مدنی ایران مورد اشاره قرار گرفته است.
تبرع در انجام کارها
تبرع به معنای انجام کارها بهصورت داوطلبانه و بدون انتظار دریافت اجرت است. اگر زن کارهایی را در منزل شوهر انجام دهد و نتواند اثبات کند که قصد دریافت اجرت داشته است، فرض بر این است که این کارها را بهصورت تبرعی انجام داده و بنابراین اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد. اثبات نیت عدم تبرع بر عهده زن است.
تمکین و نشوز
تمکین به معنای انجام وظایف زناشویی و اطاعت از شوهر در حدود شرعی است. اگر زن از تمکین خودداری کند و ناشزه محسوب شود، در مدت زمان نشوز، اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد. اما برای ایامی که زن تمکین کرده است، میتواند درخواست اجرتالمثل کند. این موضوع در ماده 1108 قانون مدنی ایران مطرح شده است.
توافق کتبی بین زوجین
اگر زن و شوهر بهصورت کتبی توافق کنند که اجرتالمثل به زن تعلق نگیرد، این توافق معتبر است و زن نمیتواند بعداً درخواست اجرتالمثل کند. این توافق میتواند در ضمن عقد نکاح یا بهصورت جداگانه صورت گیرد. در صورت وجود چنین توافقی، دادگاه به آن استناد خواهد کرد.
دریافت دستمزد قبلی
اگر زن برای کارهایی که در منزل انجام داده است، قبلاً از شوهر خود دستمزد دریافت کرده باشد، نمیتواند مجدداً برای همان کارها درخواست اجرتالمثل کند. پرداخت دستمزد قبلی بهعنوان جبران زحمات زن محسوب میشود و مانع از مطالبه مجدد میگردد.
کارهای متعارف خانهداری
کارهایی مانند آشپزی، نظافت منزل، و مراقبت از فرزندان که بهعنوان وظایف متعارف زن در زندگی مشترک شناخته میشوند، معمولاً مشمول اجرتالمثل نمیشوند، مگر اینکه زن بتواند اثبات کند که این کارها را به درخواست شوهر و با نیت دریافت اجرت انجام داده است.
درخواست طلاق از سوی زن
اگر درخواست طلاق از سوی زن باشد، و نه شوهر، معمولاً اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد، مگر اینکه زن بتواند اثبات کند که طلاق به دلیل عسر و حرج بوده است. در غیر این صورت، دادگاه ممکن است اجرتالمثل را به زن ندهد.
سوء رفتار زن
اگر طلاق به دلیل سوء رفتار یا تخلف زن از وظایف همسری باشد، اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد. دادگاه در این موارد ممکن است با توجه به دلایل ارائهشده، زن را مستحق دریافت اجرتالمثل نداند.
اثبات انجام کار به درخواست شوهر
برای دریافت اجرتالمثل، زن باید اثبات کند که کارهای انجامشده به درخواست شوهر بوده است. در صورت عدم وجود چنین اثباتی، دادگاه ممکن است اجرتالمثل را به زن ندهد.
نحله بهعنوان جایگزین اجرتالمثل
در مواردی که اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد، دادگاه ممکن است به زن نحله پرداخت کند. نحله مبلغی است که بهعنوان بخشش از سوی شوهر به زن داده میشود و میزان آن به تشخیص دادگاه بستگی دارد.
در چه شرایطی اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد؟
اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد اگر کارهای انجامشده جزء وظایف متعارف خانهداری باشد، زن کارها را بهصورت داوطلبانه و بدون انتظار اجرت انجام داده باشد، یا قبلاً برای آنها دستمزد دریافت کرده باشد. همچنین، اگر زن از تمکین خودداری کرده باشد یا توافق کتبی با شوهر مبنی بر عدم دریافت اجرتالمثل داشته باشد، این حق به او تعلق نمیگیرد.
آیا زن میتواند برای کارهای معمول خانهداری اجرتالمثل دریافت کند؟
خیر، کارهای معمول خانهداری مانند آشپزی، نظافت، و مراقبت از فرزندان که بهعنوان وظایف عرفی زن در زندگی مشترک شناخته میشوند، معمولاً مشمول اجرتالمثل نمیشوند، مگر اینکه زن بتواند اثبات کند که این کارها را به درخواست شوهر و با نیت دریافت اجرت انجام داده است.
