دعاوی چک و سفته

انواع دعاوی چک در ایران:

چک به عنوان یک سند تجاری در معاملات مختلف مورد استفاده قرار می گیرد و در صورت عدم پرداخت وجه آن توسط صادر کننده، دارنده چک می تواند از طریق طرح دعوای حقوقی یا دعوای کیفری نسبت به وصول مطالبات خود اقدام کند.

1. دعاوی حقوقی چک:

• دعوای مطالبه وجه چک: این رایج ترین نوع دعوای چک است و در زمانی مطرح می شود که دارنده چک صرفاً به دنبال وصول وجه آن باشد. در این دعوا، دارنده چک با ارائه دادخواست به دادگاه حقوقی، خواستار صدور حکم به پرداخت وجه چک و خسارات تأخیر تأدیه می شود.
• دعوای تأمین خواسته: دارنده چک می تواند قبل از طرح دعوای مطالبه وجه چک، از طریق دعوای تأمین خواسته از دادگاه تقاضای توقیف اموال صادر کننده چک را بکند تا از فرار وی از پرداخت مطالباتش جلوگیری کند.
• دعوای فسخ اجاره به شرط عدم پرداخت چک: در صورتی که چک بابت ضمانت اجاره صادر شده باشد و مستأجر چک را پرداخت نکند، موجر می تواند با طرح دعوای فسخ اجاره و تخلیه ملک از طریق دادگاه اقدام کند.

2. دعاوی کیفری چک:

• دعوای کیفری صدور چک بلامحل: این دعوا در زمانی مطرح می شود که چک دارای شرایط لازم برای صدور اجراییه ثبتی (از جمله مطابقت با تاریخ، امضا و مهر صادر کننده) را داشته باشد، اما صادر کننده آن را به عمد و بدون دلیل پرداخت نکرده باشد. مجازات صدور چک بلامحل مطابق با قانون مجازات اسلامی حبس و جزای نقدی می باشد.
• دعوای کیفری خیانت در امانت: در صورتی که چک برای ضمانت وام صادر شده باشد و وام گیرنده چک را پرداخت نکند، ممکن است تحت عنوان خیانت در امانت مورد پیگرد کیفری قرار گیرد.

انتخاب نوع دعوا:

انتخاب نوع دعوای چک به هدف دارنده چک از طرح دعوا بستگی دارد.

• اگر هدف صرفاً وصول وجه چک باشد، طرح دعوای مطالبه وجه چک کافی است.
• اگر دارنده چک علاوه بر وصول وجه، به دنبال مجازات صادر کننده چک نیز باشد، باید دعوای کیفری صدور چک بلامحل را مطرح کند.
• در مواردی که چک بابت ضمانت صادر شده باشد، دارنده چک می تواند علاوه بر طرح دعوای حقوقی مربوطه، از دعوای کیفری خیانت در امانت نیز استفاده کند.

نکات مهم:

• مهلت طرح دعاوی چک: دارنده چک باید ظرف 6 ماه از تاریخ صدور چک، برای وصول وجه آن اقدام کند. در غیر این صورت، حق طرح دعوای کیفری را از دست خواهد داد.
• شرایط صدور اجراییه ثبتی: برای صدور اجراییه ثبتی از چک، باید چک دارای شرایط لازم از جمله مطابقت با تاریخ، امضا و مهر صادر کننده باشد.
• توصیه می شود دارندگان چک برای طرح دعاوی مربوطه از مشاوره حقوقی یک وکیل مجرب استفاده کنند.

منابع:

• قانون صدور چک
• قانون مجازات اسلامی
• آیین دادرسی کیفری
• آیین دادرسی مدنی

تذکر: اطلاعات ارائه شده در این پاسخ صرفاً جنبه اطلاع رسانی داشته و به هیچ وجه جایگزین مشاوره حقوقی با یک وکیل مجرب نمی باشد.

دعاوی مطالبه وجه سفته:

سفته یکی از اسناد تجاری است که در معاملات مختلف به عنوان تضمین پرداخت وجه مورد استفاده قرار می گیرد. در صورتی که دارنده سفته نتواند وجه آن را از صادر کننده وصول کند، می تواند با طرح دعوای مطالبه وجه سفته در مراجع قضایی نسبت به احقاق حقوق خود اقدام نماید.

مراحل طرح دعوای مطالبه وجه سفته:

1. اظهارنامه:

اولین قدم برای طرح دعوای مطالبه وجه سفته، ارسال اظهارنامه به صادر کننده سفته است. در اظهارنامه باید مشخصات خواهان و خوانده، تاریخ صدور سفته، مبلغ سفته، تاریخ سررسید سفته و دلیل عدم پرداخت وجه سفته قید شود. ارسال اظهارنامه اجباری نیست، اما می تواند در روند رسیدگی به دعوا موثر باشد.

2. مراجعه به دادگاه:

در صورتی که صادر کننده سفته بعد از دریافت اظهارنامه، وجه آن را پرداخت نکند، دارنده سفته می تواند با مراجعه به دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده، دادخواست مطالبه وجه سفته را مطرح کند.

3. مدارک مورد نیاز:

• اصل و رونوشت سفته
• اظهارنامه (در صورت ارسال)
• مدارک مثبت دال بر تعلق وجه سفته به خواهان (در صورت وجود)

4. رسیدگی به پرونده:

بعد از ثبت دادخواست، پرونده به شعبه مربوطه ارجاع می شود و قاضی رسیدگی به پرونده را آغاز می کند. قاضی از طرفین دعوا دعوت می کند تا در دادگاه حاضر شوند و توضیحات خود را ارائه دهند.

5. صدور حکم:

در نهایت، قاضی با توجه به محتویات پرونده و مدارک و مستندات ارائه شده توسط طرفین، حکم خود را صادر می کند. حکم دادگاه ممکن است به نفع خواهان و یا به نفع خوانده باشد.

نکات مهم:

• در صورتی که مبلغ سفته کمتر از 20 میلیون تومان باشد، رسیدگی به آن در شورای حل اختلاف انجام می شود.
• دارنده سفته می تواند علاوه بر اصل وجه سفته، خسارات تأخیر تأدیه را نیز از صادر کننده سفته مطالبه کند.
• در صورتی که سفته واخواست نشده باشد، دارنده سفته برای اثبات ادعای خود باید به سایر ادله اثباتی مانند شهادت شهود یا قرارداد استناد کند.
• توصیه می شود برای طرح دعوای مطالبه وجه سفته از یک وکیل متخصص کمک بگیرید.

در اینجا چند نمونه از منابعی که می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد دعاوی مطالبه وجه سفته از آنها استفاده کنید، آورده شده است:

• قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی
• قانون تجارت
• آراء مراجع قضایی
• کتب و مقالات حقوقی

همچنین می توانید با مراجعه به وب سایت های تخصصی حقوقی و یا مشاوره با یک وکیل متخصص، اطلاعات مورد نیاز خود را در خصوص دعاوی مطالبه وجه سفته کسب کنید.