شرایط قبولی واخواهی در دعاوی حقوقی چگونه است و چه مراحلی باید طی شود؟ واخواهی یکی از راهکارهای اعتراض به رأی غیابی است که در شرایط خاصی پذیرفته میشود. در این مقاله، نکات مهم درباره مهلت قانونی، نحوه ارائه دادخواست واخواهی، دلایل موجه برای پذیرش آن و روند رسیدگی به این اعتراض قضایی بررسی میشود.
واخواهی چیست؟
واخواهی یک روش اعتراض به رأی غیابی است که توسط محکومعلیه انجام میشود. رأی غیابی زمانی صادر میشود که خوانده در جلسات دادگاه حاضر نشده و لایحهای نیز ارائه نکرده باشد. در چنین مواردی، فردی که محکوم شده میتواند با ارائه دادخواست واخواهی، خواستار رسیدگی مجدد به پرونده شود.
مهلت قانونی برای واخواهی
مهلت ارائه دادخواست واخواهی محدود است و معمولاً از تاریخ ابلاغ رأی غیابی به مدت ۲۰ روز برای افراد مقیم ایران و دو ماه برای افراد خارج از کشور تعیین میشود. اگر این مهلت سپری شود، امکان اعتراض از طریق واخواهی وجود ندارد و باید به سایر روشهای اعتراض مانند تجدیدنظر متوسل شد.
دلایل موجه برای پذیرش واخواهی
یکی از شرایط قبولی واخواهی این است که فرد دلایل موجهی برای عدم حضور در دادگاه ارائه دهد. این دلایل میتواند شامل بیماری شدید، سفر ضروری یا عدم اطلاع از جلسه دادگاه باشد. دادگاه پس از بررسی دلایل، تصمیم به پذیرش یا رد واخواهی میگیرد.
نحوه تنظیم دادخواست واخواهی
دادخواست واخواهی باید شامل مشخصات کامل محکومعلیه، شماره پرونده، دلایل عدم حضور، مستندات مرتبط و درخواست تجدید رسیدگی باشد. این دادخواست به دادگاه صادرکننده رأی غیابی تقدیم شده و پس از ثبت، برای بررسی ارسال میشود.
روند رسیدگی به واخواهی
پس از ثبت دادخواست، دادگاه جلسهای تشکیل میدهد تا دلایل واخواهی را بررسی کند. اگر دلایل موجه تشخیص داده شود، رأی قبلی مجدداً مورد بررسی قرار میگیرد. در غیر این صورت، دادگاه واخواهی را رد کرده و رأی غیابی قطعی میشود.
تفاوت واخواهی و تجدیدنظرخواهی
واخواهی مخصوص آراء غیابی است، اما تجدیدنظرخواهی در مورد تمامی احکام صادره قابل اجراست. در واخواهی، همان دادگاه صادرکننده رأی مجدداً رسیدگی میکند، اما در تجدیدنظرخواهی، دادگاه بالاتر نظر نهایی را اعلام میکند.
نقش وکیل در ارائه واخواهی
داشتن وکیل مجرب میتواند شانس پذیرش واخواهی را افزایش دهد. وکیل میتواند دلایل موجه را مستندسازی کند، دفاعیات قوی ارائه دهد و روند دادرسی را تسهیل نماید.
هزینههای مرتبط با واخواهی
هزینه واخواهی بسته به نوع پرونده و میزان خواسته متفاوت است. در برخی موارد، هزینه دادرسی ممکن است قابل تقسیط باشد و متقاضی میتواند درخواست اعسار دهد.
آیا رأی پس از واخواهی تغییر میکند؟
در صورتی که دادگاه دلایل واخواهی را موجه بداند، رأی قبلی ممکن است تغییر کند یا مجدداً بررسی شود. اما اگر دادگاه واخواهی را نپذیرد، رأی قبلی تأیید و قطعی خواهد شد.
مواردی که واخواهی رد میشود
اگر محکومعلیه نتواند دلایل موجه برای عدم حضور ارائه کند یا خارج از مهلت مقرر دادخواست دهد، دادگاه واخواهی را رد میکند و رأی غیابی لازمالاجرا خواهد شد.
واخواهی در چه مواردی قابل انجام است؟
واخواهی تنها در مورد احکامی که بهصورت غیابی صادر شدهاند، امکانپذیر است. اگر فردی در جلسه دادگاه حضور نداشته باشد و حکمی علیه او صادر شود، میتواند درخواست واخواهی دهد.
اگر فردی بعد از مهلت قانونی درخواست واخواهی دهد، چه اتفاقی میافتد؟
در این حالت، دادگاه درخواست را رد میکند و رأی غیابی به قوت خود باقی میماند. تنها در شرایط خاص مانند عدم ابلاغ صحیح رأی، امکان استثنایی برای پذیرش واخواهی وجود دارد.
آیا میتوان پس از رد واخواهی، درخواست تجدیدنظر داد؟
بله، در صورتی که دادگاه درخواست واخواهی را رد کند، محکومعلیه میتواند از رأی صادره تقاضای تجدیدنظر کند، اما این امر بستگی به نوع پرونده و مهلت قانونی دارد.
اگر فردی به دلیل عدم اطلاع از دادگاه غیابی محکوم شده باشد، چه باید بکند؟
در چنین شرایطی، فرد باید مدارکی ارائه دهد که نشان دهد از جلسه دادگاه مطلع نبوده است. دادگاه پس از بررسی، تصمیم به پذیرش یا رد واخواهی خواهد گرفت.
چه مدارکی برای تنظیم دادخواست واخواهی لازم است؟
مدارک شامل اصل رأی غیابی، مدارک شناسایی، مستندات دلایل عدم حضور و هزینه دادرسی است. در برخی موارد، گواهی پزشکی یا مدارک سفر نیز میتواند ارائه شود.
آیا حضور در جلسه واخواهی الزامی است؟
بله، فرد واخواه باید در جلسه رسیدگی حضور یابد تا دفاعیات خود را ارائه کند. عدم حضور ممکن است باعث رد درخواست شود.
چگونه میتوان از رد شدن واخواهی جلوگیری کرد؟
ارائه دلایل موجه، تنظیم صحیح دادخواست و رعایت مهلتهای قانونی مهمترین عوامل قبولی واخواهی هستند. داشتن وکیل نیز میتواند شانس پذیرش را افزایش دهد.
آیا امکان توافق با خواهان قبل از جلسه واخواهی وجود دارد؟
بله، در بسیاری از موارد، طرفین میتوانند با توافق، موضوع را حل و فصل کنند و از ادامه دادرسی جلوگیری نمایند.
آیا دادگاه میتواند به جای رد واخواهی، رأی قبلی را اصلاح کند؟
در صورتی که دادگاه تشخیص دهد رأی قبلی ناعادلانه بوده است، میتواند با پذیرش واخواهی، رأی جدیدی صادر کند که ممکن است با رأی قبلی متفاوت باشد.
پس از صدور رأی جدید، آیا دوباره میتوان اعتراض کرد؟
بله، پس از صدور رأی جدید، محکومعلیه همچنان میتواند در مهلت قانونی درخواست تجدیدنظر کند، مشروط بر اینکه رأی صادره قابل تجدیدنظر باشد.
