پیش از شروع هرگونه قضاوت، بایستی توجه داشت که اتهام علیه ضامن چک ممکن است ثابت نباشد. زیرا هیچ معیاری، هیچ دلیلی و مشکوکی وجود ندارد که نشان دهد بجز صادرکننده، دیگر کسی ممکن است تحت پیگرد قانونی قرار گیرد. در ادامه باید گفت که، با توجه به قانون، فقط کار بازپرداخت صادرکننده با پیگردی کیفری مواجه است و دارنده چک تنها با صادرکننده میتواند شکایت کند. هرگونه شکایت دیگر که شامل ضامن باشد، میتواند فقط از طریق یک عمل حقوقی مطرح شود.
با توجه به فرضیات فوق، ضامن در مقابل طلب کار میتواند:
– درخواست مطالبه به منظور وصول وجه چک به دادگاه ارائه کند.
– چنانچه چک به هر طریق از طریق اجرایی بودن حقوق قابل وصول باشد، درخواست ممنوعیت به طرف ضامن
– در صورتی که ضامن در قرارداد یا روی چک، عبارت «ضمیمه هستم» را نگاشته باشد، ضامن به موجب همگی ضامن با صادرکننده مسئول خواهد بود.
دفاعهای ضامن در قبال مطالبه چک:
– به اثبات رساندن نامشروعیت بدلیل نبود سند ضمانت
– ادعا در موضوع باطل شدن خود به عنوان ضامن بعد از آن (نظیر پرداخت بخشی از وجه به وسیله صادرکننده)
– اگر چک جعل شده باشد، توانست تا در محکمه شکایت کند.
نحوه شکایت کیفری از ضامن چک
به صورت کلی، اگر کسی ضامن چکی باشد، با تمام جرم مذکور نمیتواند علیه او تقاضا شود؛ ممکن است دارنده چک به طور حقوقی از او تقاضا کند. در واقع، شکایت از ضامن چک به دلیل عدم پرداخت وجه آن به وسیله صادرکننده اصلی و بستن ضامن بر آن پیش میرود. زمانی که دارنده چک برای وصول مبلغ به بانک مراجعه میکند و در آن زمان با عدم موجودی یا برگشت چک از طرف بانک روبهرو میشود، میتواند در مرحله اول اقدام قانونی را علیه صادرکننده پیش ببرد. به هرحال، در مواقعی بنا به دلیل، ضامن چک نیز به دلیل تعهدی که در زمان صدور چک پذیرفته است، مسئولیت پرداخت را بر عهده خواهد داشت. درصورتی که ثابت گردد ضامن به عمد و با سوءنیت، ضمانت چکی را بر عهده داشته است که از لحاظ صدور از لحظه اول قابل وصول نبوده، علیه او شکایت کیفری به عنوان شریک در صدور چک بلامحل مطرح خواهد شد.
شکایت کیفری از ضامن چک
شکایت کیفری از ضامن چک معمولاً امکانپذیر نیست، زیرا طبق قانون ایران، مسئولیت کیفری فقط متوجه صادرکننده چک است، نه ضامن. ولی در صورتی که شما تحت هر دلیلی بخواهید اقدام قانونی علیه ضامن انجام دهید، که مسیر حقوقی (نه کیفری) برای مطالبه وجه وجود دارد.
۱. بررسی شرایط کیفری بودن چک
در ابتدا، وی اصلیترین شرط احراز قانونی شکایت کیفری چک است:
– چک برای عدم موجودی یا کسری موجودی برگشت شده.
– در متن چک عنوان نشده که چک تحت عنوان ضمانت یا تنکساز صادر شده است.
– چک مؤخر نباشد (یعنی چک وعدهدار نباشد).
– از مهلت قانونی شکایت کیفری نگذشته باشد (حداکثر ۶ ماه از تاریخ برگشت چک برای ثبت شکایت و ۶ ماه دیگر برای اقدام قضایی).
۲. بررسی امضای ضامن
امضای ضامن در متن چک (نه در پشت چک یا قراردادی جداگانه) به شدت در پیگیری کیفری است. در این صورت، بنابر آنچه گفته شد، همیشه بدین معنا است که امضای ضامن منشاء مسئولیت مدنی میباشد. در نتیجه، اگر تنها در پشت چک امضا شده باشد، نمیتوان شکایت کیفری بر او اقامه کرد و فقط میتوان بر اساس طرح دعوی حقوقی مطالبه وجه علیه او مطرح کرد.
۳. ثبت شکایت در دادسرا
چنانچه چک شرایط کیفری داشته باشد، شما میتوانید: مراجعه به دادسرای محل بانک برگشتزننده چک :تکمیل فرم شکایت کیفری چک و ارائه مدارک لازم: اصل چک برگشتی و گواهی عدم پرداخت کپی کارت ملی رسید یا قرارداد مربوطه (در صورت وجود) دادسرا پرونده را بررسی میکند و اگر صادرکننده چک مجرم شناخته شود، حکم جلب او صادر خواهد شد.
۴. طرح دعوای حقوقی علیه ضامن
چون در اکثر موارد شکایت کیفری بر ضامن امکانپذیر نیست، پس باید از طریق اجداد قانونی زیر مندرج در دادخواست حقوقی اقدام کنید. مراحلی که باید اقدام کنید: 1. مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی 2. -ثبت دعوای حقوقی مطالبه وجه چک از ضامن- .3 در نهایت-پس از آن که قاضی، استنباط خود را بر تأیید آن جزو مستندات ثبتی قرار داد،-اجرای احکام دادگستری- میتوانند املاک ضامن را توقیف بنمایند.
مراحل شکایت کیفری از ضامن چک
– شکایت کیفری معمولاً فقط علیه صادرکننده چک پذیرفته میشود، نه ضامن.
– شکایت کیفری از ضامن میتوان به مبنای احراز مسئولیت مدنی در موارد کیفری مطرح شود بر اساس شکایت از صادرکننده.
– از طرف دیگر، با اثبات تخلف عمدی در عمل ضامن ممکن است اتهام معاونت در جرم تعلق بگیرد (ادعاهایی در این باره، تبانی یا جعل)، اما این بسیار پیچیده و بستگی به شرایط پرونده دارد.
چنانکه گفته شد، بنا به قوانین ایران، شکایت کیفری بطور مستقیم از ضامن چک پذیرفته نمیشود، مگر اینکه ضامن در صدور چک دخالت داشته باشد و یا از ضمانت خود به شکل جداگانه گزافهگویی کند. وظیفه کیفر در درجه اول بر عهده صادرکننده چک بوده و در درجه دوم بر عهده ضامن، و دارنده چک از طریق مقامات مدنی مبنی بر درخواست وجه چک از ضامن خواهد بود. هر چند، چنانچه ضامن در اشتراک با صادرکننده به نوعی تبانی کرده یا اطلاعات کاذبی ارائه کرده باشد، این موضوع ممکن است بر علیه او پیگیرباشد.
