محاسبه تاخیر دیرکرد چک مشاوره حقوقی

محاسبه تاخیر دیرکرد چک

محاسبه تاخیر دیرکرد چک، فرآیندی است که به شما کمک می‌کند تا خسارتی را که به دلیل پرداخت نشدن چک در موعد مقرر متحمل شده‌اید، جبران کنید. این خسارت، “خسارت تأخیر تأدیه” نامیده می‌شود و طبق قانون، قابل مطالبه است.

مراحل محاسبه تاخیر دیرکرد چک:

1. تعیین مبدأ محاسبه: در مورد چک، دو نظریه در خصوص مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه وجود دارد:

   • نظر اول: تاریخ سررسید چک را مبدأ محاسبه می‌داند. به این معنا که از تاریخ سررسید به بعد، هر روز که از موعد پرداخت چک می‌گذرد، مشمول خسارت تأخیر تأدیه می‌شود.
   • نظر دوم: تاریخ “اخذ گواهی عدم پرداخت” را مبدأ محاسبه می‌داند. طبق این نظر، تا زمانی که دارنده چک برای وصول آن اقدام نکند و گواهی عدم پرداخت را از بانک دریافت نکند، مشمول خسارت تأخیر تأدیه نخواهد شد.

2. تعیین نرخ خسارت: نرخ خسارت تأخیر تأدیه چک، هر ساله توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین و اعلام می‌شود. این نرخ، بر اساس “شاخص قیمت کالا و خدمات مصرف‌کننده” در مناطق مختلف کشور محاسبه می‌شود.

3. محاسبه خسارت: برای محاسبه خسارت تأخیر تأدیه، باید از فرمول زیر استفاده کرد:

   خسارت = (مبلغ چک × نرخ سود × تعداد روزهای تأخیر) / 100

   • مبلغ چک: مبلغی که در چک نوشته شده است.
   • نرخ سود: نرخ سالانه خسارت تأخیر تأدیه که توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود.
   • تعداد روزهای تأخیر: تعداد روزهایی که از تاریخ مبدأ محاسبه تا تاریخ پرداخت چک می‌گذرد.

به عنوان مثال:

فرض کنید چکی به مبلغ 10 میلیون تومان در تاریخ 1400/01/10 صادر شده و در تاریخ 1404/06/18 وصول شده باشد. نرخ خسارت تأخیر تأدیه در سال 1404، 30% است. در این صورت، دارنده چک می‌تواند خسارت تأخیر تأدیه را به شرح زیر محاسبه کند:

**خسارت = (10,000,000 × 30 × 1622) / 100 = 48,660,000 تومان**

نکات:

• در صورتیکه چک در وجه حامل باشد، دارنده چک برای محاسبه خسارت تأخیر تأدیه، نیازی به ارائه گواهی عدم پرداخت ندارد.
• در صورتیکه چک به صورت “بابت” صادر شده باشد، دارنده چک باید برای دریافت گواهی عدم پرداخت به بانک مراجعه کند و از آن تاریخ، خسارت تأخیر تأدیه را محاسبه کند.
• برای محاسبه دقیق خسارت تأخیر تأدیه، می‌توانید از ماشین‌حساب‌های آنلاین موجود در وبسایت‌های مختلف استفاده کنید.
• در صورت تمایل می‌توانید برای محاسبه دقیق‌تر خسارت تأخیر تأدیه، به وکیل دادگستری یا کارشناس حقوقی مراجعه کنید.

تاخیر در تادیه چک

تاخیر در تادیه چک، زمانی اتفاق می‌افتد که صادر کننده چک، در تاریخ مقرر در آن وجه چک را به دارنده چک پرداخت نکند. در این صورت، دارنده چک می‌تواند با مراجعه به بانک و ثبت اعتراض در پشت چک، از حقوق خود برای دریافت وجه چک و خسارت دیرکرد استفاده کند.

مراحل پیگیری چک برگشتی:

1. ثبت اعتراض: دارنده چک باید در اولین فرصت پس از تاریخ سررسید چک، به بانک مراجعه و با ثبت اعتراض در پشت چک، وصول وجه آن را از بانک مطالبه کند.
2. معرفی به دادگاه: اگر بانک در پرداخت وجه چک به دارنده چک خودداری کند، دارنده چک می‌تواند با مراجعه به دایره اجرای ثبت اسناد محل صدور چک، نسبت به معرفی چک به دادگاه اقدام کند.
3. دادخواست: پس از معرفی چک به دادگاه، دارنده چک باید دادخواست حقوقی مطالبه وجه چک و خسارت دیرکرد را به دادگاه ارائه دهد.
4. رسیدگی: دادگاه به پرونده رسیدگی و در صورت اثبات دیرکرد در پرداخت وجه چک، حکم به پرداخت وجه چک و خسارت دیرکرد به نفع دارنده چک صادر می‌کند.

محاسبه خسارت دیرکرد چک:

خسارت دیرکرد چک طبق ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی محاسبه می‌شود. بر اساس این ماده، خسارت دیرکرد وجه چک معادل نرخ سود قانونی مصوب بانک مرکزی از تاریخ سررسید تا زمان وصول وجه چک است.

نرخ سود قانونی هر سال توسط شورای پول و اعتبار تعیین می‌شود. نرخ سود قانونی در سال 1404 برای اشخاص حقیقی 18 درصد و برای اشخاص حقوقی 12 درصد است.

نکات مهم:

• دارنده چک باید در مهلت 6 ماه از تاریخ سررسید چک، نسبت به طرح دعوا در دادگاه اقدام کند. در غیر این صورت، حق طرح دعوا ساقط می‌شود.
• اگر صادر کننده چک در دادگاه ثابت کند که دلیل موجهی برای عدم پرداخت وجه چک در تاریخ سررسید داشته است، ممکن است دادگاه از صدور حکم به نفع دارنده چک خودداری کند.
• دارنده چک علاوه بر وجه چک، می‌تواند خسارت بابت هزینه‌های دادرسی و وکالت را نیز از صادر کننده چک مطالبه کند.

تاخیر تادیه چک در ایران:

تاخیر تادیه چک به معنای عدم پرداخت وجه چک در تاریخ مقرر سررسید آن است.

پیامدهای تاخیر تادیه چک:

• مسئولیت کیفری:
  • صادرکننده چک که در موعد مقرر نسبت به پرداخت وجه آن اقدام نکند، به مجازات حبس از دو ماه تا دو سال یا پرداخت شلاق تا 74 ضربه و یا جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار ریال تا دوازده میلیون ریال محکوم می‌شود. (ماده 666 قانون مجازات اسلامی)
• مسئولیت مدنی:
  • صادرکننده چک علاوه بر مجازات کیفری، موظف به پرداخت خسارت تاخیر تادیه به دارنده چک نیز می‌باشد.
  • نرخ خسارت تاخیر تادیه چک هر ساله توسط شورای پول و اعتبار تعیین می‌شود.

نحوه محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک:

• از تاریخ سررسید چک تا تاریخ وصول مطالبات
  • نرخ سود به نرخ 18 درصد در سال محاسبه می‌شود.
• از تاریخ وصول مطالبات تا تاریخ پرداخت
  • نرخ سود به نرخ روزانه 3.6 درصد محاسبه می‌شود.

نحوه مطالبه خسارت تاخیر تادیه چک:

• دارنده چک می‌تواند با مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی، نسبت به اخذ گواهی عدم پرداخت اقدام کند.
• با در دست داشتن گواهی عدم پرداخت، دارنده چک می‌تواند به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه و نسبت به ثبت شکایت کیفری و مطالبه خسارت تاخیر تادیه اقدام کند.
• دادگاه پس از رسیدگی به پرونده، صادرکننده چک را به پرداخت وجه چک به اضافه خسارت تاخیر تادیه محکوم خواهد کرد.

نکات مهم:

• در صورتی که صادرکننده چک قبل از صدور اجرائیه، نسبت به پرداخت وجه چک و خسارت تاخیر تادیه اقدام کند، از مجازات کیفری مشمول نمی‌شود.
• دارنده چک می‌تواند در صورت تمایل، به جای طرح شکایت کیفری، از طریق دعوای حقوقی نسبت به مطالبه وجه چک و خسارت تاخیر تادیه اقدام کند.
• توجه داشته باشید که چک‌های صادر شده جهت پرداخت وجه نقد از این قانون مستثنی هستند.

در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در مورد تاخیر تادیه چک، می‌توانید به وکیل دادگستری یا مراجع ذیصلاح دیگر مراجعه کنید.

قانون تاخیر تادیه چک در ایران

در ایران، قانون مربوط به تاخیر تادیه چک در بخش 2 از فصل دوم از کتاب دوم قانون صدور چک مصوب سال 1355 و تبصره ماده 2 آن و همچنین ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی آمده است.

مفاد مهم این قوانین در خصوص تاخیر تادیه چک به شرح زیر است:

• صاحب چک: دارنده چک (کسی که چک را در وجه خود یا به نفع خود دریافت کرده است) می‌تواند در صورت عدم پرداخت وجه چک در تاریخ سررسید، نسبت به وصول آن از طریق مراجع قانونی اقدام کند.
• محاسبه خسارت: دارنده چک می‌تواند علاوه بر اصل مبلغ چک، خسارت تاخیر تادیه را نیز از صادرکننده چک مطالبه کند.
• مبدأ محاسبه خسارت:
  • طبق تبصره ماده 2 قانون صدور چک: مبدأ محاسبه خسارت تاخیر تادیه، تاریخ مندرج در چک (تاریخ سررسید) است.
  • طبق ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی: مبدأ محاسبه خسارت تاخیر تادیه، تاریخ تقدیم دادخواست یا اظهارنامه توسط دارنده چک به صادرکننده است.
• میزان خسارت: نرخ خسارت تاخیر تادیه چک توسط شورای پول و اعتبار تعیین می‌شود. این نرخ به صورت سالانه اعلام می‌شود.
• نحوه مطالبه خسارت: دارنده چک می‌تواند برای مطالبه اصل مبلغ چک و خسارت تاخیر تادیه، به یکی از روش‌های زیر اقدام کند:
  • وصول از طریق بانک: دارنده چک می‌تواند با مراجعه به بانک صادرکننده چک و ارائه آن، وجه چک و خسارت تاخیر تادیه را از حساب صادرکننده چک برداشت کند.
  • طرح دعوا در دادگاه: دارنده چک می‌تواند با طرح دعوا در دادگاه عمومی محل سکونت خود یا محل وقوع جرم، وجه چک و خسارت تاخیر تادیه را از صادرکننده چک مطالبه کند.
• ضمانت: در صورتی که صادرکننده چک برای پرداخت وجه آن ضمانت (سفته، وثیقه و …) ارائه کرده باشد، دارنده چک می‌تواند برای وصول وجه چک و خسارت تاخیر تادیه به ضامن نیز مراجعه کند.

نکات مهم:

• اعتراض به نرخ خسارت: صادرکننده چک می‌تواند نسبت به نرخ تعیین شده توسط شورای پول و اعتبار به مراجع ذیصلاح اعتراض کند.
• تقسیط: در برخی موارد، دادگاه می‌تواند به صادرکننده چک مهلت دهد تا وجه چک و خسارت تاخیر تادیه را به صورت قسطی پرداخت کند.
• مسئولیت تضامنی: در چک‌های دو یا چند امضایی، همه امضاکنندگان چک به طور تضامنی مسئول پرداخت وجه چک و خسارت تاخیر تادیه هستند.

توجه: مطالب ارائه شده در این پاسخ صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی داشته و به هیچ وجه جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی نیست. برای بررسی دقیق وضعیت خود و دریافت مشاوره حقوقی لازم، باید به وکیل دادگستری مراجعه کنید.