مطالبه وجه چک، سفته و برات
چک، سفته و برات از جمله اسناد تجاری هستند که در معاملات به عنوان ابزار پرداخت و تضمین به کار میروند. در صورتیکه وجه این اسناد در موعد مقرر پرداخت نشود، دارنده آنها میتواند با استفاده از روشهای قانونی، نسبت به مطالبه وجه آنها اقدام کند.
روشهای مطالبه وجه چک، سفته و برات:
-
وصول از طریق بانک:
- چک: دارنده چک میتواند با مراجعه به بانک صادرکننده چک و ارائه آن، در صورت وجود موجودی کافی در حساب صادرکننده، وجه چک را نقد دریافت کند. در غیر این صورت، گواهی عدم پرداخت از بانک دریافت کرده و با استفاده از آن، از طریق سایر روشهای قانونی برای وصول وجه چک اقدام نماید.
- سفته و برات: سفته و برات در وجه بانک قابل وصول نیستند و باید از طریق سایر روشهای قانونی برای وصول آنها اقدام کرد.
-
وصول از طریق صدور اجراییه:
- چک: دارنده چک میتواند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست، در صورت احراز شرایط قانونی، نسبت به صدور اجراییه چک اقدام کند. اجراییه به دارنده چک این امکان را میدهد که از اموال و داراییهای صادرکننده چک برای وصول مطالبات خود استفاده کند.
- سفته و برات: دارنده سفته و برات نیز میتواند با مراجعه به دادگاه و طرح دعوا، در صورت اثبات حق خود، نسبت به صدور اجراییه و وصول وجه سفته یا برات اقدام کند.
-
وصول از طریق توقیف اموال: دارنده چک، سفته و برات میتواند با مراجعه به دادگاه و درخواست صدور دستور توقیف اموال، اموال و داراییهای صادرکننده را تا زمان پرداخت وجه، توقیف نماید.
-
وصول از طریق ورشکستگی: در صورتی که صادرکننده چک، سفته یا برات به دلیل تراکم دیون، ورشکسته اعلام شود، دارنده این اسناد میتواند در زمره طلبکاران وی قرار گرفته و در فرآیند ورشکستگی، سهم خود را از اموال وی دریافت کند.
نکات مهم:
- برای مطالبه وجه چک، سفته و برات، ارائه اصل سند ضروری است.
- دارنده این اسناد باید در مهلتهای قانونی برای وصول وجه آنها اقدام کند.
- در صورت تمایل، دارنده چک، سفته و برات میتواند برای انجام مراحل قانونی وصول وجه، از وکیل نیز کمک بگیرد.
- قوانین و مقررات مربوط به چک، سفته و برات در قانون تجارت و سایر قوانین و مقررات مربوطه آمده است.
وصول چک از طریق صدور اجراییه یکی از روشهای قانونی برای وصول وجه چک برگشتی است که در آن دارنده چک میتواند با مراجعه به اداره ثبت و تقاضای صدور اجراییه، اموال صادرکننده چک را توقیف و وجه خود را وصول کند.
مراحل وصول چک از طریق صدور اجراییه به شرح زیر است:
1. مراجعه به بانک و اخذ گواهی عدم پرداخت:
- دارنده چک باید در ظرف 6 ماه از تاریخ صدور چک، برای وصول وجه آن به بانک مراجعه کند.
- در صورت عدم پرداخت وجه چک، بانک به درخواست دارنده چک، گواهی عدم پرداخت صادر میکند.
- در گواهی عدم پرداخت باید مشخصات کامل چک، علت عدم پرداخت و مشخصات صادرکننده چک قید شده باشد.
2. مراجعه به اداره ثبت و تقاضای صدور اجراییه:
- دارنده چک با ارائه گواهی عدم پرداخت، اصل و تصویر چک برگشتی، و کارت ملی خود به اداره ثبت محل اقامت خود یا محل صدور چک مراجعه و تقاضای صدور اجراییه چک میکند.
- اداره ثبت پس از بررسی مدارک و احراز شرایط، نسبت به صدور اجراییه چک اقدام میکند.
- در اجراییه چک، مشخصات کامل چک، مبلغ چک، مشخصات صادرکننده و دارنده چک، و مهلت قانونی برای پرداخت وجه چک قید میشود.
3. ابلاغ اجراییه چک به صادرکننده:
- اجراییه چک توسط مأمور ابلاغ به صادرکننده چک ابلاغ میشود.
- صادرکننده چک مکلف است ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ اجراییه، نسبت به پرداخت وجه چک و خسارات قانونی اقدام کند.
4. اقدامات در صورت عدم پرداخت توسط صادرکننده:
- در صورت عدم پرداخت وجه چک توسط صادرکننده در مهلت قانونی، دارنده چک میتواند با ارائه درخواست به مأمور اجرا، اموال صادرکننده چک را توقیف کند.
- اموال قابل توقیف شامل اموال منقول و غیرمنقول صادرکننده چک مانند منزل، خودرو، حساب بانکی، و حقوق و دستمزد وی میشود.
- مأمور اجرا پس از توقیف اموال صادرکننده، آنها را به مزایده میگذارد و از وجوه حاصل شده، وجه چک و خسارات قانونی را به دارنده چک پرداخت میکند.
نکات مهم:
- دارنده چک میتواند با ارائه لاشه چک و سایر مدارک به اداره ثبت، تقاضای صدور اجراییه چک کند.
- در صورتی که صادرکننده چک فوت کرده باشد، دارنده چک میتواند از ورثه وی تقاضای وصول وجه چک را داشته باشد.
- در صورت عدم دسترسی به اموال صادرکننده چک، دارنده چک میتواند از طریق طرح دعوای حقوقی و توقیف حقوق و دستمزد وی، وجه خود را وصول کند.
مراحل وصول چک از طریق صدور اجراییه
صول چک از طریق صدور اجراییه یکی از راههای سریع و آسان برای وصول وجه چک برگشتی است. در این روش، دارنده چک بدون نیاز به طرح دعوا در دادگاه و طی کردن مراحل دادرسی، میتواند نسبت به وصول وجه چک از طریق اداره ثبت اقدام کند.
مراحل وصول چک از طریق صدور اجراییه به شرح زیر است:
1. دریافت گواهی عدم پرداخت:
- در اولین قدم، دارنده چک باید در تاریخ سررسید چک به بانک مراجعه و در صورت عدم پرداخت، تقاضای صدور گواهی عدم پرداخت کند.
- بانک پس از بررسی موجودی حساب صادرکننده چک، در صورت کافی نبودن موجودی، گواهی عدم پرداخت را صادر میکند.
2. مراجعه به اداره ثبت:
- دارنده چک با در دست داشتن اصل و فتوکپی چک، گواهی عدم پرداخت، کارت ملی و فرم تکمیل شده درخواست صدور اجراییه چک به اداره ثبت محل سکونت یا محل وقوع جرم مراجعه میکند.
3. تکمیل فرم درخواست صدور اجراییه:
- در فرم درخواست صدور اجراییه چک باید اطلاعاتی مانند مشخصات دارنده چک، صادرکننده چک، مبلغ چک، تاریخ صدور چک، سررسید چک، شعبه بانک و شماره حساب صادرکننده چک قید شود.
4. پرداخت هزینه صدور اجراییه:
- دارنده چک باید پس از تکمیل فرم درخواست، هزینه صدور اجراییه را به اداره ثبت پرداخت کند.
5. صدور اجراییه:
- اداره ثبت پس از بررسی مدارک و پرداخت هزینه صدور اجراییه، نسبت به صدور اجراییه اقدام میکند.
6. ابلاغ اجراییه به صادرکننده چک:
- اداره ثبت، اجراییه را به صادرکننده چک ابلاغ میکند.
7. اقدامات اجرایی:
- دارنده چک میتواند با ارائه اصل اجراییه به واحد اجراییات اداره ثبت، نسبت به وصول وجه چک از طریق توقیف اموال صادرکننده چک اقدام کند.
- واحد اجراییات اداره ثبت با توجه به درخواست دارنده چک، اقدام به توقیف اموال منقول و غیرمنقول صادرکننده چک مانند حسابهای بانکی، خودرو، منزل مسکونی و … میکند.
8. وصول وجه چک:
- در نهایت، پس از طی مراحل اجرایی، وجه چک از طریق مزایده اموال توقیف شده صادرکننده چک وصول و به دارنده چک پرداخت میشود.
نکات:
- صدور اجراییه چک یک فرآیند ثبتی است و نیازی به طرح دعوا در دادگاه نیست.
- دارنده چک میتواند با ارائه اصل اجراییه به واحدهای مختلف مانند بانکها، ادارات و … نسبت به توقیف اموال صادرکننده چک اقدام کند.
- در صورتی که صادرکننده چک اموالی برای توقیف نداشته باشد، دارنده چک میتواند از طریق دادخواست و طرح دعوا در دادگاه عمومی حقوقی، نسبت به وصول وجه چک از صادرکننده اقدام کند.
موارد ابطال چک:
- اثبات جعل امضای صادرکننده چک
- اثبات فقدان یا سرقت چک
- اثبات غلط بودن تاریخ صدور چک
- اثبات عدم اهلیت صادرکننده چک
- اثبات صلح یا اقاله دین
مطالبه وجه چک
مطالبه وجه چک فرآیندی قانونی است که دارنده چک از طریق آن در صورت عدم پرداخت وجه چک در تاریخ مقرر، میتواند برای وصول مطالبات خود از صادرکننده چک اقدام کند.
مراحل مطالبه وجه چک:
1. دریافت گواهی عدم پرداخت:
- دارنده چک باید با مراجعه به شعبه صادرکننده چک و ارائه اصل چک، گواهی عدم پرداخت را از بانک دریافت کند.
- در این گواهی، مشخص میشود که در تاریخ سررسید چک، موجودی کافی برای پرداخت آن در حساب صادرکننده وجود نداشته است.
2. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی:
- دارنده چک با در دست داشتن اصل چک، گواهی عدم پرداخت، و مدارک هویتی خود، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه میکند.
- در این دفتر، دادخواست صدور اجراییه چک ثبت میشود.
- در دادخواست باید مشخصات دارنده چک، صادرکننده چک، مبلغ چک، و تاریخ صدور آن قید شود.
3. رسیدگی به پرونده در دادگاه:
- پس از ثبت دادخواست، پرونده به دادگاه ارسال میشود.
- دادگاه به پرونده رسیدگی کرده و در صورت احراز شرایط، دستور صدور اجراییه را صادر میکند.
4. صدور اجراییه:
- با صدور دستور دادگاه، اجراییه صادر میشود و به دایره اجرای احکام دادگستری ارسال میشود.
- اجراییه سندی است که به موجب آن، دارنده چک میتواند از اموال و داراییهای صادرکننده چک برای وصول طلب خود استفاده کند.
نکات مهم:
- صدور اجراییه چک یک فرآیند قانونی است و دارنده چک باید برای انجام آن از طریق مراجع قضایی اقدام کند.
- در صورت تمایل، دارنده چک میتواند از وکیل نیز برای پیگیری مراحل صدور اجراییه استفاده کند.
- صدور اجراییه چک مراحلی دارد که باید به درستی انجام شود تا از اعتبار قانونی برخوردار باشد.
- برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات و شرایط صدور اجراییه چک، میتوانید به قانون صدور چک و آییننامه اجرایی آن مراجعه کنید و یا با یک وکیل مشورت نمایید.
قانون صدور چک:
قانون حاکم بر صدور چک و وصول وجه آن، قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب سال 1397 و آییننامه اجرایی آن است. این قانون در سال 1400 لازمالاجرا شده و تغییرات و احکام جدیدی را در خصوص چک، صدور، انتقال، و وصول آن به منظور کاهش صدور چکهای بیمحل و حمایت از حقوق صاحبان چک ایجاد کرده است.
مجازاتهای چک بیمحل:
در صورت صدور چک بیمحل، صادرکننده مشمول مجازاتهای قانونی از جمله محرومیت از خدمات بانکی، صدور گواهی عدم پرداخت، ثبت سوابق منفی در سابقه اعتباری، و مجازات حبس خواهد شد.
مطالبه وجه سفته
سفته یکی از اسناد تجاری است که به موجب آن متعهد (صادرکننده سفته) مکلف میشود که مبلغ مشخصی را در تاریخ معین یا عندالمطالبه به گیرنده (دارنده سفته) پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت وجه سفته در سررسید، دارنده سفته میتواند برای وصول وجه آن از طریق مراجع قانونی اقدام کند.
روشهای مطالبه وجه سفته:
- وصول وجه سفته از طریق واخواست:
در این روش، دارنده سفته باید قبل از سررسید آن به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه و سفته را واخواست کند. واخواست سفته به معنای اعلام کتبی دارنده سفته به متعهد مبنی بر مطالبه وجه سفته در سررسید آن است. واخواست سفته موجب میشود که متعهد از تاریخ واخواست ضامن پرداخت وجه سفته نیز باشد.
- وصول وجه سفته از طریق صدور اجراییه:
در صورتی که متعهد وجه سفته را در سررسید آن پرداخت نکند، دارنده سفته میتواند با ارائه سفته واخواست شده به اداره ثبت محل اقامت خود یا محل صدور سفته، تقاضای صدور اجراییه کند. اجراییه سفته به متعهد ابلاغ میشود و در صورت عدم پرداخت وجه سفته در مهلت قانونی، دارنده سفته میتواند اموال متعهد را توقیف و وجه خود را وصول کند.
- وصول وجه سفته از طریق طرح دعوای حقوقی:
دارنده سفته میتواند با مراجعه به دادگاه محل اقامت خود یا محل صدور سفته، علیه متعهد دادخواست حقوقی تقدیم کند. در دادخواست باید مشخصات کامل سفته، دلیل عدم پرداخت وجه سفته، و دلایل و مستندات مربوط به دعوا قید شده باشد. دادگاه به دعوای دارنده سفته رسیدگی میکند و در صورت احراز شرایط، حکم به پرداخت وجه سفته و خسارات قانونی صادر میکند.
نکات مهم:
- دارنده سفته باید در ظرف 6 ماه از تاریخ سررسید سفته، برای وصول وجه آن از طریق مراجع قانونی اقدام کند.
- در صورتی که سفته واخواست نشده باشد، دارنده سفته میتواند فقط از طریق طرح دعوای حقوقی برای وصول وجه آن اقدام کند.
- در صورت فوت متعهد، دارنده سفته میتواند از ورثه وی تقاضای وصول وجه سفته را داشته باشد.
- در صورت مفقود شدن سفته، دارنده سفته میتواند با مراجعه به دادگاه و اخذ حکم اعلام بطلان سفته، برای وصول وجه آن اقدام کند.
مطالبه وجه برات
برات سندی است که به موجب آن صادرکننده (براتکش) به گیرنده (براتگیر) دستور میدهد که مبلغی را به شخص ثالث (بدهکار) پرداخت کند. برات یکی از اسناد تجاری در نظام حقوقی ایران است و از جمله اسناد لازم الاجرا محسوب میشود.
دارنده برات (بدهکار) در صورت عدم پرداخت وجه برات توسط براتگیر، میتواند از طریق مراجع قانونی نسبت به مطالبه وجه آن اقدام کند. یکی از راههای مطالبه وجه برات، طرح دعوای حقوقی در دادگاه است.
مراحل مطالبه وجه برات از طریق دادگاه:
1. مراجعه به دادگستری:
- دارنده برات باید با در دست داشتن اصل و فتوکپی برات، به دادگستری محل اقامت یا محل وقوع جرم مراجعه کند.
2. تنظیم دادخواست:
- دارنده برات باید دادخواستی تنظیم کند و در آن مشخصات خود، مشخصات براتکش و براتگیر، مبلغ برات، تاریخ صدور برات، سررسید برات و دلایل و مستندات خود را ذکر کند.
3. پرداخت هزینه دادرسی:
- دارنده برات باید پس از تنظیم دادخواست، هزینه دادرسی را به دفتردار دادگستری پرداخت کند.
4. رسیدگی به پرونده در دادگاه:
- پس از ثبت دادخواست، پرونده به شعبه رسیدگی کننده ارجاع میشود و قاضی دادگاه به پرونده رسیدگی میکند.
- در رسیدگی دادگاه، خواهان (دارنده برات) و خوانده (براتگیر) میتوانند توضیحات و دلایل خود را ارائه کنند.
5. صدور حکم:
- در نهایت، قاضی دادگاه با توجه به محتویات پرونده و دلایل و مستندات ارائه شده توسط طرفین، حکم خود را صادر میکند.
در صورتی که حکم دادگاه به نفع دارنده برات صادر شود، وی میتواند از طریق اجرای احکام دادگستری نسبت به وصول وجه برات از براتگیر اقدام کند.
نکات:
- دارنده برات باید قبل از طرح دعوا، گواهی عدم پرداخت از بانک دریافت کند.
- در صورتی که برات ظهرنویسی شده باشد، دارنده برات میتواند از ظهرنویس نیز وجه برات را مطالبه کند.
- برات در صورتی لازم الاجرا است که دارای امضای صادرکننده، تاریخ صدور، مبلغ برات و مشخصات گیرنده باشد.
قانون مربوط به برات:
- قانون تجارت مصوب 1355
