کار سخت و زیان آور در ایران
در ایران، کار سخت و زیان آور به شغلهایی گفته میشود که در آنها، کارگر در معرض عوامل زیانآور فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و … قرار میگیرد که میتواند به سلامت جسمی یا روانی او آسیب برساند.
فهرست مشاغل سخت و زیان آور:
فهرست مشاغل سخت و زیان آور توسط وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به طور جداگانه تهیه و ابلاغ میشود.
- فهرست مشاغل سخت: این فهرست شامل مشاغلی است که به دلیل عوامل فیزیکی مانند گرد و غبار، سر و صدا، لرزش، کار در ارتفاع، حمل بار سنگین و … برای سلامتی کارگر مضر هستند.
- فهرست مشاغل زیان آور: این فهرست شامل مشاغلی است که به دلیل قرار گرفتن در معرض عوامل شیمیایی، بیولوژیکی و … برای سلامتی کارگر مضر هستند.
مزایای مشاغل سخت و زیان آور:
- بازنشستگی زودتر: کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور میتوانند با شرایطی خاص، زودتر از موعد قانونی بازنشسته شوند.
- مرخصی بیشتر: این کارگران از مرخصی استحقاقی بیشتر نسبت به سایر کارگران برخوردار هستند.
- مزایای مالی: کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور از مزایای مالی مانند کمک هزینه سختی کار و … برخوردار هستند.
نحوه تشخیص مشاغل سخت و زیان آور:
- کارگر یا کارفرما میتواند با ارائه مستندات لازم به اداره کار و امور اجتماعی محل، درخواست تشخیص شغل به عنوان سخت و زیان آور را ارائه کند.
- بازرسان اداره کار به محل کار مراجعه میکنند و شرایط محیط کار را بررسی میکنند.
- در صورت احراز شرایط، اداره کار طی گواهی، شغل را به عنوان سخت و زیان آور تأیید میکند.
قوانین مربوط به مشاغل سخت و زیان آور:
- قانون کار
- آئین نامه شرایط کار در مشاغل سخت و زیان آور
- بخشنامه ها و دستورالعمل های وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
قوانین مربوط به مشاغل سخت و زیان آور در ایران:
قوانین مربوط به مشاغل سخت و زیان آور در ایران بر اساس قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوب 1367 و آیین نامه های مربوطه تعیین می شود.
تعریف مشاغل سخت و زیان آور:
مشاغل سخت و زیان آور، کارهایی هستند که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی، بیولوژیکی محیط کار غیر استاندارد بوده و در اثر اشتغال بیمه شده تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیتهای طبیعی (جسمی و روانی) در وی ایجاد می شود که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن باشد.
فهرست مشاغل سخت و زیان آور:
فهرست مشاغل سخت و زیان آور توسط وزارت کار و امور اجتماعی و با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان تامین اجتماعی تهیه و به تصویب هیات وزیران می رسد. این فهرست به دو گروه الف و ب تقسیم می شود:
- گروه الف: شامل مشاغلی است که کار در آنها به طور مستمر و متناوب در طول یک نوبت کاری یا بیشتر و در معرض عوامل زیان آور محیط کار قرار گرفتن، موجب بروز بیماری های شغلی و عوارض ناشی از آن می گردد.
- گروه ب: شامل مشاغلی است که کار در آنها به طور مستمر یا متناوب در معرض عوامل زیان آور محیط کار قرار گرفتن، موجب بروز بیماری های شغلی و عوارض ناشی از آن می گردد.
مزایای مشاغل سخت و زیان آور:
- بازنشستگی زودتر: شاغلین مشاغل سخت و زیان آور گروه الف می توانند پس از 20 سال سابقه کار و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور گروه ب می توانند پس از 25 سال سابقه کار، بدون شرط سنی بازنشسته شوند.
- مزایای بازنشستگی: مزایای بازنشستگی شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مطابق با قانون تامین اجتماعی محاسبه می شود.
- مزایای حین کار: شاغلین مشاغل سخت و زیان آور از مزایایی مانند اضافه دستمزد، مزایای سختی کار و مرخصی استحقاقی بیشتر برخوردار هستند.
نحوه تشخیص مشاغل سخت و زیان آور:
کارگر یا کارفرمای متقاضی می تواند با ارائه درخواست کتبی به اداره کار و امور اجتماعی محل، تقاضای خود را مبنی بر تشخیص مشاغل سخت و زیان آور مطرح کند. اداره کار و امور اجتماعی پس از بررسی مدارک و مستندات و در صورت لزوم با بازدید از محل کار، در خصوص سخت و زیان آور بودن یا نبودن شغل مورد نظر اظهار نظر می کند.
ارائه مدارک:
- مدارک هویتی کارگر
- گواهی اشتغال به کار
- لیست حقوق و مزایا
- سایر مدارک و مستندات لازم
مرجع رسیدگی به اختلافات:
در صورت بروز اختلاف در خصوص سخت و زیان آور بودن شغل، کارگر می تواند به مراجع حل و فصل اختلافات اداره کار و امور اجتماعی و در نهایت به دیوان عدالت اداری مراجعه کند.
نحوه تشخیص مشاغل سخت و زیان آور در ایران:
طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران، مشاغل سخت و زیان آور به دو دسته الف و ب تقسیم می شوند:
مشاغل گروه الف:
- شامل مشاغلی است که کار در آنها به طور مستمر و متناوب در طول یک نوبت کاری یا بیشتر و در معرض عوامل زیان آور محیط کار قرار گرفتن، موجب بروز بیماری های شغلی و عوارض ناشی از آن می گردد.
- این مشاغل شامل کار در معادن زیرزمینی، کار در تونل ها و حفاری ها، کار با مواد شیمیایی و سمی، کار با پرتوها و اشعه های مضر، و کار در معرض صدا و ارتعاشات مضر می باشد.
مشاغل گروه ب:
- شامل مشاغلی است که کار در آنها به طور مستمر یا متناوب در معرض عوامل زیان آور محیط کار قرار گرفتن، موجب بروز بیماری های شغلی و عوارض ناشی از آن می گردد.
- این مشاغل شامل کار در صنایع نساجی، کار در صنایع فلزی، کار در کارخانجات سیمان، کار در صنایع شیمیایی، و کار در بیمارستان ها و مراکز درمانی می باشد.
نحوه تشخیص:
تشخیص مشاغل سخت و زیان آور توسط کمیته های استانی تشخیص مشاغل سخت و زیان آور انجام می شود. این کمیته ها متشکل از نمایندگان وزارت کار و امور اجتماعی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان تامین اجتماعی می باشند.
مراحل تشخیص:
- ارائه درخواست: کارگر یا کارفرما می تواند با ارائه درخواست کتبی به اداره کار و امور اجتماعی محل، تقاضای خود را مبنی بر تشخیص مشاغل سخت و زیان آور مطرح کند.
- بررسی مدارک: اداره کار و امور اجتماعی پس از دریافت درخواست، مدارک و مستندات ارائه شده را بررسی می کند.
- بازدید از محل کار: در صورت لزوم، بازدیدی از محل کار توسط بازرسان اداره کار و امور اجتماعی انجام می شود.
- تشکیل جلسه کمیته: پس از بررسی مدارک و بازدید از محل کار، جلسه کمیته استانی تشخیص مشاغل سخت و زیان آور تشکیل می شود.
- ارائه نظر کمیته: کمیته پس از بررسی all the information, نظر خود را مبنی بر سخت و زیان آور بودن یا نبودن شغل مورد نظر به صورت کتبی به اداره کار و امور اجتماعی اعلام می کند.
مدارک لازم:
- مدارک هویتی کارگر
- گواهی اشتغال به کار
- لیست حقوق و مزایا
- سایر مدارک و مستندات لازم
مرجع رسیدگی به اختلافات:
در صورت بروز اختلاف در خصوص سخت و زیان آور بودن شغل، کارگر می تواند به مراجع حل و فصل اختلافات اداره کار و امور اجتماعی و در نهایت به دیوان عدالت اداری مراجعه کند.
نکات مهم:
- تشخیص مشاغل سخت و زیان آور بر اساس معیارهای علمی و تخصصی انجام می شود.
- در صورت تشخیص سخت و زیان آور بودن شغل، کارگر از مزایای مربوطه از جمله بازنشستگی زودتر و مزایای حین کار برخوردار خواهد شد.
- کارفرمایان موظفند شرایط کار را برای کارگران خود در مشاغل سخت و زیان آور ایمن و بهداشتی کنند.
