تفاوت بین خیار تدلیس و خیار شرط چیست؟ مشاوره حقوقی

تفاوت خیار تدلیس و خیار شرط

خیار تدلیس و خیار شرط هر دو حق فسخ قراردادی هستند که به فرد امکان می‌دهند در شرایط خاص، قرارداد را فسخ کند. اما این دو مفهوم از نظر ماهیت و شرایط تحقق متفاوت هستند.

خیار تدلیس

• تعریف: خیار تدلیس، حقی است که قانون به فرد فریب‌خورده در معامله می‌دهد تا بتواند قرارداد را فسخ کند. به عبارت دیگر، اگر فردی با فریب دیگری وارد معامله شده باشد، می‌تواند با استناد به این خیار، قرارداد را باطل کند.
• شرایط تحقق:
  • عمل فریبنده: باید عملی از سوی طرف مقابل صورت گرفته باشد که موجب فریب و گمراهی طرف دیگر شده باشد.
  • تاثیر فریب در تصمیم‌گیری: این فریب باید باعث شده باشد که فرد فریب‌خورده به انجام معامله ترغیب شود.
  • جهل فریب‌خورده: فرد فریب‌خورده باید از حقیقت امر بی‌اطلاع بوده باشد.
• هدف: هدف از اعطای خیار تدلیس، حفظ عدالت و جلوگیری از سودجویی افراد است.

خیار شرط

• تعریف: خیار شرط، حقی است که طرفین قرارداد با توافق یکدیگر، در قرارداد قید می‌کنند. بر اساس این شرط، یکی از طرفین یا هر دو طرف می‌توانند در شرایط خاصی قرارداد را فسخ کنند.
• شرایط تحقق:
  • توافق طرفین: وجود توافق صریح طرفین بر شرط فسخ، شرط اصلی تحقق خیار شرط است.
  • رعایت شرایط شرط: برای اعمال خیار شرط، باید شرایطی که در قرارداد قید شده است، محقق شود.
• هدف: هدف از خیار شرط، ایجاد انعطاف‌پذیری بیشتر در قراردادها و پیش‌بینی برخی از شرایط خاص است.

تفاوت‌های اصلی

مثال

• خیار تدلیس: اگر فروشنده اتومبیلی، عیبی را در خودرو پنهان کند و خریدار بدون اطلاع از این عیب، خودرو را خریداری کند، خریدار می‌تواند با استناد به خیار تدلیس، قرارداد را فسخ کند.
• خیار شرط: در قرارداد خرید یک آپارتمان، ممکن است شرط شود که اگر تا یک سال آینده پروانه ساختمانی برای آپارتمان صادر نشود، خریدار بتواند قرارداد را فسخ کند.

در حالی که هر دو خیار تدلیس و خیار شرط به فرد حق فسخ قرارداد را می‌دهند، اما ماهیت و شرایط تحقق آنها متفاوت است. خیار تدلیس بر اساس قانون و برای جلوگیری از فریب ایجاد می‌شود، در حالی که خیار شرط بر اساس توافق طرفین و برای ایجاد انعطاف‌پذیری در قراردادها به وجود می‌آید.