بهعنوان یک عمل حقوقی، دارای مراحلی است که باید گذرانده شود. در ابتدا، مقام قضایی (معمولا بازپرس یا قاضی) پس از بررسی مدارک و شواهد موجود در پرونده، دستور جلب متهم یا محکومعلیه را در صورت وجود دلایل کافی برای احضار او صادر مینماید. ثمرهی این اقدام به مأموران انتظامی ابلاغ میشود تا برای دستگیری فرد موردنظر، اقدام کنند.
مراحل حکم جلب
با دستگیری، این فرد جلبشده در ادامه به مرجع قضائی مربوط به خود منتقل میشود. آن مقام قضایی درباره هویت این فرد و اتهامات او تحقیق میکند و در صورت نیاز تحقیقاتی بیشتر انجام خواهد داد. سرانجام با توجه به اینکه چه در شواهد بدست آمده است، مشخص میگردد که آیا باید متهم محت حبس قرار گیرد یا با قرار وثیقه یا کفالت آزاد گردد. درغیراینصورت، اگر فرد محکوم شده باشد، او را با حکم قاضی جهت زندان بهقبل میبرد.
احکام جلب طی مراحل مختلفی شکل میگیرد که موارد زیر به اختصار توضیح داده میشوند:
- ثبت شکایت: در ابتدا، شاکی باید شکایت خود را در دادسرا یا کلانتری محل وقوع جرم ثبت کند.
2. تحقیقات مقدماتی: به محض ثبت شکایت مقدماتی، مقامات قضایی (بیشتر بازپرس یا دادیار) آغاز به تحقیقات مقدماتی میکنند، تحقیقاتی نظیر جمعآوری مستندات، استماع اظهارات شهود و بررسی مستندات
3. احضاریه: در صورت وجود دلایل کافی برای توجه اتهام به متهم، مقام قضایی احضاریهای برای او صادر میکند. در این احضاریه، از متهم خواسته میشود در زمان و مکان مشخصی در دادسرا حاضر شود.
4. عدم حضور متهم: چنانچه متهم بدون عذر موجه در زمان مقرر احضاریه حاضر نشود، مقام قضایی میتواند دستور جلب وی را صادر کند.
5. صدور دستور جلب: جلب به انحای مقرر قانونی، به وسیله مقام قضایی صادر و به ماموران انتظامی ابلاغ میشود.
6. اجرا کردن دستور جلب: ماموران انتظامی موظفاند طبق دستور جلب نسبت به بازداشت متهم و انتقال او به دادسرا اقدام کنند.
7. تحقیقات و تعیین تکلیف: تحقیقات در پرونده دستبرد به متهم ادامه مییابد و سپس منطبق با دستاوردهای تحقیقات، یک تصمیم میگیرد که آیا این متهم باید تحت بازداشت موقت قرار گیرد یا به قید ضمانت یا کفالت آزاد گردد.
ملاحظات اساسی:
حکم جلب عموما صورتی به خود میگیرد وقتی که متهم به ادعای خود از دادسرا فرار کند یا عدم حضورش در دادسرا مطرح باشد.
انواع حکم جلب
در زمان اجرای دستورات، متهمین یا محکومین به هر فراخوانی وظیفه احترام به حقوق متهم نیز دارند.
پس از دستگیری، متهم مجاز به استفاده از حق وکیل مدافع میباشد.
دستهبندی کلی احکام جلب به این دو نوع زیر تقسیم میشود:
- حکم جلب کیفری: این نوع حکم جلب در پروندههای کیفری صادر میشود و به منظور دستگیری متهم یا محکومعلیه برای انجام تحقیقات یا اجرای حکم صادر میشود. حکم جلب کیفری خود به دو نوع تقسیم میشود:
حکم جلب عادی: در این نوع حکم، محل حضور متهم یا محکومعلیه مشخص است و مأموران انتظامی در همان محل اقدام به دستگیری میکنند.
حکم جلب سیار: در این نوع حکم، محل حضور متهم یا محکومعلیه مشخص نیست و مأموران انتظامی مجاز هستند در هر مکانی که او را پیدا کردند، دستگیر کنند.
2. حکم جلب حقوقی: این نوع حکم جلب در پروندههای حقوقی صادر میشود و به منظور اجرای حکم دادگاه، مانند پرداخت بدهی، صادر میشود.
نکات مهم:
صدور حکم جلب، یک اقدام قانونی است و باید توسط مقام قضایی صالح انجام شود.
مأموران انتظامی موظف هستند هنگام اجرای حکم جلب، به حقوق متهم یا محکومعلیه احترام بگذارند.
متهم یا محکومعلیه پس از دستگیری، حق دارد از وکیل مدافع استفاده کند.
