افترا در حقیقت ، انتشار اطلاعات یا کلمات نادرست و تحقیرآمیز یا دروغین را در مورد یک شخص خاص که در زیان مشهور و مورد اعتبار او صدمه میزند. با افزار اثر قطرناک از گسترش سازی نربط به رشد استفاده از رسانه های اجتماعی و پلتفرم آنلاین ، این جرم به مسأله جدی در حقوق و انجمن جرمهای داده شده است. در این حالت ، به وجود اطلاعات سریع تر و عدم شفافیت درباره آن منابع برای انحصار انشار افترا ، به راحتی منتشر می شود و افراد زیادی را در یک زمان کوتاه متورم می کند.
جرم افترا در فضای مجازی
هر کشور و قانون خاص درباره مجازاتی و مسئولیت هایی برای افترا در اینترنت داشته باشد و معمولاً متناسب با این جرم ها تحت نام ادب و نکتای ننگینیمله یا نشر ناحقیق هدایت می شوند. اشخاص می توانند با مراجعه به شکایت قانونی از نشر اطلاعات جعلی مجازات جبران خسارت را دریافت کنند. در برخی موارد، با توجه به اینکه اقدامات لازم برای حذف محتوا و جلوگیری از گسترش آن صورت نمیگیرد، مسئولیت قانونی بر عهده پلتفرمهای آنلاین و شبکههای اجتماعی نیز قرار میگیرد. آگاهیداشتن از وجود قوانین و توجه به حقوق فردی افراد در برابر این جرم، مؤلفههای اصلی در کمک به پیشگیری از سوءاستفادههای بالقوهاند.
مجازات افترا در فضای مجازی
مجازات جرم افترا در عمده حقوق دنیا و بهویژه در حقوق ایران بهطور قاعدهای شامل دو نوع مجازات کیفری و مجازات مدنی است و بهموجب این قانون نوع و شدت جرم و تبعات آن بر شاکی مجازات تعیین میشود. افترائی که در آن سوء تعبیر به اظهارات دروغین و کذب درمورد یکی از افراد یا شخصیت عمومی سر میشود، ممکن است عواقب قانونی و سنگینی را به دنبال داشته باشد. در زیر، به مجازاتهای رایج در این جرم اشاره میشود:
مجازات حبس: اگر افترا به صورت جدی در دانلود شهرت و اعتبار شخص آسیب بزند، مجازات حبس از یک تا دو سال برای شخص ارتکاب جرم تحت قانون مجازات اسلامی این کشور ممکن است اعمال شود.
جزای نقدی: به جز حبس، برای مجرم ممکن است جرایم مالی، مثل پرداخت جزای نقدی، نیز در نظر گرفته شود که مبلغ آن به حسب میزان خسارت و آسیبهای وارد شده به شاکی، متفاوت خواهد بود.
دیه و جبران خسارت: در صورتی که افترا سبب خسارت معنوی یا مادی به شخص شود، شخص افترا زننده موظف به پرداخت دیه یا جبران خسارت به شاکی خواهد بود. این میتواند شامل پرداخت مالی برای جبران خسارت وارد شده اعتباری شخص باشد.
احکام تکمیلی: بجز مجازاتهای اصلی، این مجرم ممکن است توسط مقام قضا نسبت به حذف یا اصلاح اطلاعات غیر واقعی در پایگاههای عمومی مانند رسانهها یا شبکههای اجتماعی هم مجازات شود.
اجرای حکم افترا
نحوه اجرای آن بستگی به شرایط و شواهد فعلی دارد. بر همین اساس، اشخاص متضرر به سبب جرم افترا، از مجاری قضائی شکایت نموده و مشمول مجازاتهایی قانونی ناشی از اثبات وقوع جرم خواهند شد.
مصادیق جرم افترا
مصادیق افترا در فضای مجازی عبارتند از: انتشار یا ارسال هر گونه اطلاعات اشتباه، توهینآمیز یا کذب راجع یک نفر یا گروه که میتواند باعث آسیب به شهرت و اعتبار یا شخصیت آنان شود. بر اثر خاصیت این نوع جرم به سرعت اطلاعات در فضاهای مجازی منتشر میشود و در غیرنیاز به شناسایی دقیق منابع، در اینجا آمدهاند تعدادی از عمده مصادیق افترا در فضای مجازی:
انتشار خبر دروغ یا شایعه: در این حالت میتوان شایعهپراکنی یا اطلاعات دروغین منتشرشده در مورد یک فرد یا گروه در شبکههای اجتماعی یا سایتها به منظور افترا را به شمار آورد. اینها خواهند به خودخواهی در آدم خیانت یا دزدی یا فساد یا هر چه در بین دیگر موضوعاتی که به اعتبار و نام فرد آسیب میزنند، شامل اتهامات افترا.
انتشار تصاویر یا ویدیوهای دستکاری شده یا جعلی: نشر عکسها یا ویدیوهایی که به عمد و به جهت تخریب شخصیت دیگران در ادغام شاکی شده، یکی از انواع افترا در این محتوای است. چنین مواردی را نمای واضح از توجیهات زیادی است که ممکن است این فرد و حتی شخصیت عمومیاش را در معرض آثار مخرب جدی قرار دهد.
تحقیر و توهین به شخصیت: اگر کسی در فضای مجازی به دیگران توهین کند یا مورد توهین قرار بگیرد، ممکن است این مصداقی برای افترا باشد. مثلاً به کار بردن کلمات یا عباراتی که به شخصیت، فرهنگ یا شایستگیهای یک فرد حمله میکنند.
اطلاعات جعلی یا تقلبی ایجاد و توزیع: عدهای از افراد در فضای مجازی هویتی جعلی یا تقلبی از شخصیتی دیگری ساخته و بدین ترتیب به نشر اطلاعات کذب، توهینآمیز یا اتهامزننده میپردازند. این اقدام حیثیت یا اعتبار فرد را بهطور جدی مخدوش میسازد.
نظر بد: عاری از مستندات و مستندات در مورد شخص یا گروه منفی و اتهامی در معضل میشود که میتواند در فضای مجازی نیز تحت عنوان افتراز به حساب آید. این نوع اتهامات میتواند از طریق برگهها، نظرات و شاید حتی ویدیوها شود.
ایجاد و نشر ویدیوهای بدنامکننده یا مخرب: انتشار ویدیوهایی که بهطور عمدی بهمنظور بدنام کردن یک شخص یا گروه ساختهشده، در زمره شدیدترین مصادیق افترا در فضای مجازی قرار دارد. این موارد میتواند موضوع اطلاعات نادرست را عرضه کند.
این مصادیق افترا در عصر امروز باعث آزادی به شدت در زندگی شخصی و بهویژه حرفهای افراد. ان افراد و گروههای متضرر میتوانند با شکایت به مراجع قضائی از این کار جبران بخواهند.
