لیست مشاغل سخت و زیان آور در سال 1404
بر اساس مصوبه شورای عالی کار و امور اجتماعی و همچنین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مشاغل زیر در زمره مشاغل سخت و زیان آور طبقهبندی شدهاند:
گروه الف:
- کار در معادن: اعم از تحتالارضی یا سطحالارضی که استخراج مواد معدنی به وسیله کارگر انجام میشود.
- کار در تونلها و حفاریها: اعم از تونلهای راه آهن، معادن، کانالهای آب و فاضلاب و مترو که در زیر زمین حفر میشود.
- کار در مخازن سربسته: که فاقد تهویه مناسب بوده و گازها، بخارات و گرد و غبار مضر در آنها وجود داشته باشد.
- کار در کارگاههای تولید مواد شیمیایی: که با مواد سمی، زیان آور و یا محرک کار میکنند.
- کار در بیمارستانها، مراکز بهداشتی و درمانی و آزمایشگاهها: که با مواد رادیو اکتیو، عفونی و سمی سروکار دارند.
- کار در سردخانهها: که دارای دمای زیر صفر درجه باشد.
- کار در گرمخانهها: که دارای دمای بالای 45 درجه باشد.
- کار در معرض تابش اشعه ایکس و مادون قرمز و فرابنفش: در کارخانجات و مراکز درمانی و یا سایر کارگاهها.
- کار در معرض امواج رادیویی و میکروموج: در رادیو و تلویزیون و یا سایر کارگاهها.
- کار با مواد منفجره و سلاح: در معادن، راهسازی و یا سایر کارگاهها.
- کار در ارتفاع: بالاتر از 3 متر بدون وسایل ایمنی.
- غواصی: در اعماق دریا و یا رودخانهها.
- کار در لجن فاضلاب: و یا سایر فاضلابها.
- کار با قیر و آسفالت: در راهسازی و یا سایر کارگاهها.
- کار در معرض گرد و غبار سیلیکاته: در کارخانههای سرامیکسازی، شیشه سازی و یا سایر کارگاهها.
- کار با مواد مذاب: در کارخانههای ریختهگری و یا سایر کارگاهها.
- کار در تماس با سرب و ترکیبات آن: در کارخانههای باتریسازی و یا سایر کارگاهها.
- کار در تماس با جیوه و ترکیبات آن: در کارخانههای آینهسازی و یا سایر کارگاهها.
- کار در تماس با کادمیم و ترکیبات آن: در کارخانههای باتریسازی و یا سایر کارگاهها.
- کار در معرض ارتعاشات مضر: در کارگاههای تراشکاری، پرسکاری و یا سایر کارگاهها.
- کار در معرض سروصدای زیاد: در کارگاههای صنعتی و یا سایر کارگاهها.
- کار در محیطهای مرطوب و با رطوبت زیاد: در کارخانههای چای، برنج و یا سایر کارگاهها.
گروه ب:
- کار در کارگاههای تولید فرآوردههای گوشتی: مانند کارخانههای سوسیس و کالباس.
- کار در کارگاههای تولید چرم و پوست: مانند دباغی و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تولید مواد شوینده و بهداشتی: مانند صابونسازی و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تصفیه فاضلاب: و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای جمع آوری و دفع زباله: و یا سایر کارگاهها.
- کار در معادن سنگهای تزئینی: مانند سنگ تراشی و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تولید لاستیک: و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای نساجی: مانند ریسندگی و بافندگی و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تولید کاغذ و مقوا: و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای چاپ و صحافی: و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تولید کاشی و سرامیک: و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تولید آجر و سفال: و یا سایر کارگاهها.
- کار در کارگاههای تولید شیشه: و یا سایر کارگاهها.
شرایط مشاغل سخت و زیان آور در سال 1404:
مشاغل سخت و زیان آور به دسته ای از مشاغل گفته می شود که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی محیط کار غیر استاندارد بوده و فرد با انجام آن کار، فشار جسمی و روانی بیشتر از ظرفیت طبیعی انسان بر او وارد شود که در اثر آن به بیماری و عوارض آن مبتلا شود.
شرایط تعیین شغل به عنوان سخت و زیان آور:
- ارائه مستندات توسط کارفرما: کارفرما موظف است مستنداتی را که نشان دهنده وجود عوامل غیراستاندارد در محیط کار است به مراجع ذیصلاح ارائه کند.
- ارزیابی توسط مراجع ذیصلاح: ارزیابی نهایی توسط بازرسان کار و یا کمیته های طب کار و بهداشت حرفه ای انجام می شود.
- اعلام نظر نهایی: در نهایت، نظر نهایی در خصوص سخت و زیان آور بودن شغل توسط مراجع ذیصلاح اعلام می شود.
فهرست مشاغل سخت و زیان آور:
فهرست مشاغل سخت و زیان آور توسط وزارت کار و امور اجتماعی و با توجه به نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و به تصویب هیات وزیران می رسد. این فهرست به طور مرتب مورد بازنگری و به روز رسانی قرار می گیرد.
برخی از مشاغل موجود در فهرست مشاغل سخت و زیان آور:
- کار در معادن: استخراج سنگ معدن، ذوب فلزات، کار در تونل و زیر زمین
- کار در صنایع شیمیایی: تولید مواد شیمیایی، سموم دفع آفات، رنگ و مواد شیمیایی
- کار در بیمارستان ها و مراکز درمانی: کار با اشعه ایکس، مواد رادیواکتیو، مواد عفونی
- کار در صنایع نساجی: ریسندگی، بافندگی، رنگرزی
- کار در ساختمان: بنایی، جوشکاری، برقکاری
- کار در کشاورزی: سم پاشی، کودپاشی، کار با ماشین آلات کشاورزی
مزایای مشاغل سخت و زیان آور:
- بازنشستگی پیش از موعد: کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور می توانند با داشتن شرایط لازم، زودتر از موعد مقرر بازنشسته شوند.
- افزایش حقوق: حقوق و مزایای کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور از مزایای خاصی برخوردار است.
- مرخصی استعلاجی بیشتر: این کارگران از مرخصی استعلاجی بیشتری نسبت به سایر کارگران برخوردار هستند.
- مزایای دیگر: بسته به نوع شغل، ممکن است مزایای دیگری نیز برای این کارگران در نظر گرفته شود.
محدودیت ها:
- اشتغال زنان در برخی از مشاغل سخت و زیان آور ممنوع است.
- نوجوانان زیر 18 سال نمی توانند در مشاغل سخت و زیان آور مشغول به کار شوند.
- اطلاعات ارائه شده در این پاسخ به صورت کلی است و ممکن است
مزایای مشاغل سخت و زیان آور در ایران
کار در مشاغل سخت و زیانآور به دلیل شرایط خاص و مخاطرات این نوع شغلها، از مزایایی برخوردار است که در قانون کار و تامین اجتماعی برای این دسته از کارگران در نظر گرفته شده است.
مزایای اصلی مشاغل سخت و زیانآور:
- بازنشستگی پیش از موعد: کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور میتوانند با شرایطی خاص، پیش از موعد قانونی بازنشسته شوند. به طور کلی، برای این کارگران، سابقه کار در مشاغل سخت و زیانآور به عنوان دو برابر سابقه کار معمولی محسوب میشود.
- مرخصی استعلاجی بیشتر: این دسته از کارگران از مرخصی استعلاجی بیشتری نسبت به سایر کارگران برخوردار هستند.
- پاداش سختی کار: کارفرمایان موظفند به کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور، به نسبت نوع شغل و مطابق با آئیننامههای مربوطه، پاداش سختی کار پرداخت نمایند.
- حفاظت و بهداشت کار: کارفرمایان موظفند تمهیدات لازم برای حفظ سلامتی و بهداشت کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور را فراهم نمایند.
- آموزشهای ایمنی: کارفرمایان موظفند آموزشهای لازم در خصوص ایمنی و بهداشت کار را به کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور ارائه دهند.
سایر مزایای مشاغل سخت و زیانآور:
- استفاده از مزایای بیمه درمانی: کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور، از مزایای بیمه درمانی تامین اجتماعی مانند غرامت دستمزد ایام بیماری، فرانشیز و … برخوردار هستند.
- استفاده از مزایای بیمه بیکاری: در صورت از دست دادن شغل، کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور میتوانند از مزایای بیمه بیکاری مانند غرامت دستمزد ایام بیکاری استفاده کنند.
- استفاده از مزایای بازنشستگی: کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیانآور، پس از بازنشستگی، از مزایایی مانند حقوق بازنشستگی، کمکهزینه عائلهمندی، و … برخوردار میشوند.
نحوه تشخیص مشاغل سخت و زیانآور:
فهرست مشاغل سخت و زیانآور توسط وزارت کار و امور اجتماعی تدوین و به تصویب هیات وزیران میرسد. کارفرمایان موظفند در صورت اشتغال کارگران در مشاغل سخت و زیانآور، نسبت به صدور گواهی مشاغل سخت و زیانآور برای آنان اقدام نمایند.
نکات:
- مزایای مشاغل سخت و زیانآور در راستای حمایت از کارگران این مشاغل و جبران سختیها و مخاطرات شغلی آنها در نظر گرفته شده است.
- برای اطلاع دقیق از شرایط و ضوابط کامل مربوط به مزایای مشاغل سخت و زیانآور، میتوانید به قوانین و مقررات مربوطه در قانون کار و تامین اجتماعی مراجعه کنید یا با کارشناسان این حوزه مشورت نمایید.
لیست مشاغل سخت و زیان آور در ایران (آپدیت اردیبهشت 1404)
فهرست مشاغل سخت و زیان آور در ایران توسط وزارت کار و امور اجتماعی و با توجه به معیارهای مختلفی مانند شرایط محیط کار، عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی، و … تهیه و ابلاغ می شود. این فهرست به طور مرتب مورد بازنگری و به روز رسانی قرار می گیرد.
برخی از مشاغل موجود در فهرست مشاغل سخت و زیان آور در حال حاضر عبارتند از:
- کار در معادن: استخراج و بهره برداری از معادن مختلف مانند زغال سنگ، فلزات، سنگ های تزئینی و …
- کار در تونل ها و زیر زمین: حفر تونل، کار در مترو، غارنوردی و …
- کار با مواد شیمیایی: تولید، حمل و نقل و یا استفاده از مواد شیمیایی خطرناک مانند اسیدها، بازها، سموم و …
- کار با پرتوها: کار با اشعه ایکس، لیزر، مواد رادیواکتیو و …
- کار در معرض حرارت و رطوبت شدید: کار در کوره ها، حمام ها، نانوایی ها و …
- کار در معرض سرما و رطوبت شدید: کار در سردخانه ها، کار در مناطق سردسیر و …
- کار با ماشین آلات و ابزارآلات خطرناک: کار با اره های برقی، فرزها، پرس ها و …
- کار در معرض صدا و ارتعاش: کار با ماشین آلات پر سر و صدا، کار با چکش های بادی و …
- کار در محیط های پر گرد و غبار: کار در کارخانه های سیمان، کار در آسیاب ها و …
نکته: این لیست فقط شامل برخی از مشاغل سخت و زیان آور می باشد و برای اطلاع دقیق از تمام مشاغل موجود در این فهرست، می توانید به مراجع ذیربط مانند وزارت کار و امور اجتماعی و یا سازمان تامین اجتماعی مراجعه نمایید.
